atarionline.pl Jacek Karpiński, twórca pierwszego polskiego minikomputera, protoplasty peceta, - Forum Atarum

Jeśli chcesz wziąć udział w dyskusjach na forum - zaloguj się. Jeżeli nie masz loginu - poproś o członkostwo.

  • :
  • :

Vanilla 1.1.4 jest produktem Lussumo. Więcej informacji: Dokumentacja, Forum.

    • 1: CommentAuthorkoxy
    • CommentTime20 Sep 2012
     
    Znalazłem ciekawy artykuł, a o tym Panu i K-202 baardzo dawno temu słyszałem od mojego ojca.

    "Jacek Karpiński, twórca pierwszego polskiego minikomputera, protoplasty peceta, żyje w biedzie i zapomnieniu.

    Pałac Kultury i Nauki. Muzeum Techniki. Cmentarzysko dawnych zaskoczeń. Na drugim piętrze, wśród przedmiotów dziwnych i z wyglądu nudnych, stoją trzy niepozorne maszyny. Na nich tajemnicze symbole: AAH, KAR-65. Jest też pudełko z pokrętłem i mnóstwem białych przełączników. Pod nimi tabliczka: K-202. Szkolne wycieczki przemykają obok, bo też mało kto zna zaskakującą historię tych niepozornych przedmiotów. Zwłaszcza ostatniego. I człowieka, który je stworzył. Historię przewrotną i tragiczną, która mogła się wydarzyć tylko w Polsce. Wiele lat temu.

    Mały Jacek

    Wojna. Batalion Zośka. Ten sam, w którym walczył Kamil Baczyński. Mały Jacek wspomina, jak to na dyżurze, z nudów, wspólnie układali głupie wierszyki o byle czym, jedną zwrotkę Kamil, jedną on. Dla zabicia czasu. Powstanie. Pierwszy dzień. Mały Jacek jedzie z bronią z Dolnego Mokotowa na plac Zawiszy. Pech. Strzelanina. Na rogu Chałubińskiego i Koszykowej niemieckie kaemy wytłukły prawie cały oddział. On dostał kulę w kręgosłup. Ot, i cała powstańcza historia. Trzy dni później zginął Kamil. A Mały Jacek zaczynał naukę chodzenia. Dzisiaj porusza się bez laski, chociaż niemiecka kula wciąż tkwi w kościach. Przeszłość nieraz jeszcze da o sobie znać.

    Skończyła się wojna, zaczął komunizm.

    — W czerwcu1945 r. zdałem maturę. Potem Politechnika Warszawska. I fascynacje maszynami. Wtedy cudem techniki był amerykański komputer ENIAC. Jeden z pierwszych. Tak wielki, że zbudowano dla niego specjalną halę, a obok elektrownię, która go zasilała — wspomina Jacek Karpiński, ps. Mały Jacek.

    Do niedawna uważano, że był to pierwszy komputer na świecie. Ważył prawie 30 ton, zajmował 140 mkw. i składał się z ponad 18 tys. lamp elektronowych. Po wojnie, gdy odtajniono niektóre dokumenty brytyjskiego wywiadu, okazało się, że Brytyjczycy z ośrodka kryptograficznego w Bletchley Park ubiegli Amerykanów o dwa lata. W 1941 r. zbudowali pierwszy sprawnie działający komputer na świecie o nazwie Colossus.

    — Po studiach z nakazu pracy robiłem nadajniki radiowe dla ambasad, które dzięki nim komunikowały się z Polską. Spore, dwukilowatowe — mówi Karpiński.

    Kiedy odpracował studia, przeniósł się do PAN, gdzie wreszcie rozwinął skrzydła. I stworzył swoją pierwszą „mądrą” maszynę. Do przepowiadania pogody.

    — AAH była pierwszą na świecie maszyną, która pomagała tworzyć długoterminowe prognozy pogody. Po wprowadzeniu danych z obserwacji Słońca na ekranie pojawiał się wynik. W sumie to był taki wielki procesor o wymiarach dwa metry na półtora. Maszyna pracowała dwa lata. Ale pewnego dnia spadła ze schodów — wspomina Karpiński.

    Po prostu podczas przenoszenia tragarze nie utrzymali komputera wielkości szafy i przyrząd runął z wysokości dwóch pięter. Na oczach jego twórcy. Przykre. Karpiński wykonał jeszcze kilka innych maszyn, jak na owe czasy rewolucyjnych. Chociażby pierwszy na świecie analogowy komputer do działań różniczkowych AKAT-1. Albo perceptron. Maszyna, która sama potrafiła rozpoznawać otoczenie i uczyć się. Miała kamerę i system do analizy obrazu pokazywanego jej np. trójkąta. Bez problemu wskazywała jego cechy charakterystyczne i identyfikowała jego kształt.

    — Perceptron nie miał jakiegoś konkretnego zastosowania. To była raczej sztuka dla sztuki, zabawa. Podstawą działania była sieć neuronowa, składająca się z 2 tys. tranzystorów. Poza podobnym urządzeniem w Stanach Zjednoczonych nikt na świecie czegoś takiego nie zbudował — twierdzi Karpiński.

    Bo na sztuczną inteligencję było jeszcze za wcześnie. W 1964 r. FSO produkowała syrenki. Po ulicach jeździły wołgi i warszawy. Niewielu obywateli i towarzyszy wiedziało, co znaczy słowo komputer. Co też nieraz im Karpiński wytykał.

    Maszyna KAR-65

    Co musi czuć człowiek, który w szarej rzeczywistości siermiężnego komunizmu wybiega myślami lata do przodu i konstruuje urządzenia wyprzedzające swoją epokę? Dumę? Jakież frukty musiał dostawać od władzy za taką robotę? Jakże musiał być hołubiony? Wiodło mu się niezgorzej?

    — Nie te czasy. Bycie inteligentnym bardziej szkodziło, niż pomagało. Owszem, pozwalano tworzyć maszyny, ale gdy powstawały, zaczynały się kłopoty. Wpierw był szum, potem maszyna zamiast do ludzi trafiała do piwnicy pod klucz, i cisza. A już nie daj Boże, żeby gazety napisały. Cenzura zabraniała. Bo jak naukowcy, to tylko radzieccy. I jak naukowe osiągnięcia, to tylko radzieckich naukowców. Polacy to kopanie węgla i ziemniaków. Prasa, owszem, pisała, że mamy pierwsze miejsce na świecie, ale w uprawie ziemniaka. O technicznych osiągnięciach cisza — mówi Karpiński.

    A nasz bohater, ku utrapieniu komunistów, co skończył jakąś maszynę, zaraz zaczynał następną, równie zmyślną. Po wynalezieniu perceptronu ówczesny kierownik Pracowni Sztucznej Inteligencji w Instytucie Automatyki PAN odmówił mu pieniędzy na dalsze konstrukcje. Miarka się przebrała.

    — Ubek i kawał durnia. Podstawiał mi nogę, kiedy tylko mógł, więc z opanowanej przez komunistów PAN przeniosłem się na Uniwersytet Warszawski, do Instytutu Fizyki Doświadczalnej, pod skrzydła profesora Pniewskiego, wspaniałego człowieka. Mogłem dalej robić swoje — mówi Karpiński.

    Pniewski miał problem. Z ośrodka CERN w Szwajcarii (Europejski Ośrodek Badań Jądrowych, ten sam, w którym w 1989 r. Tim Berners-Lee wymyślił i stworzył sieć WWW) otrzymywał tony danych, których nie potrafił analizować. Bo nie miał na czym. Karpiński zbudował mu kilka urządzeń, w tym komputer do analizy danych KAR-65.

    — Był znacznie szybszy i tańszy od ówczesnej Odry. Wykonywał 100 tys. operacji na sekundę i kosztował jakieś 6 mln złotych. Odra była wolniejsza, za to kosztowała 200 mln złotych — wspomina Karpiński.

    Zbudował jeden taki komputer, który pracował jeszcze w latach osiemdziesiątych. Mógł więcej, ale:

    — Wokół mnie zagęszczała się atmosfera. Byłem wrogiem ludu. Co chwila Pniewski dostawał anonimy, że jestem hochsztaplerem, że nigdy nic nie zbudowałem. On mi je czytał i pytał: Jacek, ale ty mi zrobisz ten komputer, prawda? — opowiada Karpiński.

    Wrogiem ludu? Jakim sposobem? Przecież robił rzeczy wyjątkowe za pieniądze i ku chwale PRL-u.

    — Ktoś się dokopał w moim życiorysie, że walczyłem w AK. Do tego doszła zwykła ludzka zawiść, że ja potrafię, że mnie się udaje, a innym nie. To wystarczyło. Poza tym komuniści hołubili robotników i chłopów, a nie intelektualistów — mówi Karpiński.

    Dlatego następne KAR-65 nie powstały. Karpiński zaczął jednak pracować nad czymś zupełnie innym, rewolucyjnym. Czymś, co wyprzedzało swoje czasy o wiele lat i mogło zapewnić mu życie w luksusach, ale stało się największym jego utrapieniem. To coś nazywało się K-202.

    Miłe złego początki

    Był rok 1969. Karpińskiemu marzyło się, żeby cały komputer dało się wsadzić do pudełka po butach. Marzenie jak na owe czasy księżycowe. K-65 był wielki jak dwie szafy. Odra potrzebowała osobnego pokoju. Kto wtedy słyszał o miniaturyzacji? I to nie tylko w Polsce. Ale Karpiński się uparł.

    — Poszedłem z pomysłem minikomputera do znajomego pułkownika z Zegrza. Mało nie spadł z krzesła, gdy mu go przedstawiłem. Powiedział: rób, wojsko kupi każdą ilość. Zamówienie z armii otwierało wszystkie drzwi. Jedyną firmą w PRL-u, która mogła wyprodukować taki komputer, były zakłady Zjednoczenia Mera. Dyrektor Huk zainteresował się pomysłem. Zwołał komisję do jego oceny — mówi Karpiński.

    Po kilku tygodniach komisja uradziła: tego nie da się zrobić, bo nie ma i nie będzie takiej technologii, która pozwoliłaby dwie szafy wcisnąć do pudełka po butach. Bo jakby była, to Amerykanie dawno by już coś takiego zbudowali. A nie zbudowali.

    — W Merze poradzili mi, żebym poszukał naiwnych gdzie indziej. Projekt minikomputera pokazałem znajomemu Anglikowi. To był handlowiec, więc miał znajomości. Pokazał go specom z branży komputerowej. Olśniło ich. Uznali to za najlepszą konstrukcję logiczną, jaką widzieli, i od razu padła propozycja produkcji w Anglii pod angielską nazwą — mówi konstruktor.

    No, właśnie, byłoby jak niegdyś z Enigmą. Karpiński, na swoje nieszczęście, chciał tego uniknąć i postawił warunek: produkcja w Polsce za pieniądze angielskie. Przeszło.

    — Wróciłem do Mery z opinią Anglików. A tu wciąż mur. Nie da się — wspomina Karpiński.

    Pomógł przyjaciel, Stefan Bratkowski. Zapukał do kilku drzwi. Otworzył ówczesny minister nauki Jerzy Łukasiewicz, późniejszy spec od propagandy w KC, który zmusił Zjednoczenie Mera do produkcji komputera. Powstała polsko-angielska spółka. My — miejsce i ludzi, Anglicy — pieniądze i zachodnie komponenty.

    — Partia się zgodziła, więc produkcja ruszyła. Mera podpisała umowę z firmami Data-Loob i MB metals i tak powstał Zakład Mikrokomputerów. Zostałem jego kierownikiem. Zaraz też zaczęły się pielgrzymki różnych partyjnych aparatczyków i wsadzanie do mojego zespołu znajomych, a to dyrektora, a to księgowej. Zapach dewiz kusił. Połowa z nich to ubecy. Na szczęście, zespół techniczny miałem swój — mówi Karpiński.

    Z Karpińskim pracowali, m.in.: Ewa Jezierska, Andrzej Ziemkiewicz, Zbysław Szwaj, Teresa Pajkowska, Krzysztof Jarosławski. Młodzi entuzjaści. Ruszyło z kopyta. W małym domku, nieopodal zakładów Mery w podwarszawskich Włochach. Zakłady stoją do dzisiaj (na skrzyżowaniu Alei Jerozolimskich i Hynka). Domek też.

    Gierek pomoże

    K-202 był małym modularnym komputerem o uniwersalnym zastosowaniu. Jego sercem były 16-bitowe układy scalone. Komputer wzorem współczesnych miał pamięć stałą i operacyjną, które można było rozszerzać, oraz własny system operacyjny — SOK (System Operacyjny Karpińskiego). Dzięki zastosowaniu przez Karpińskiego adresowania stronicowego, komputer dysponował zawrotną jak na owe czasy pamięcią 8 MB (pierwsze amerykańskie minikomputery miały zaledwie 64 kB pamięci), wykonując milion operacji na sekundę, szybciej niż pierwsze komputery osobiste IBM PC, które pokazały się 10 lat później.

    — K-202 był ewenementem w Europie, a może i na świecie. Bodajże pierwszy mikrokomputer na świecie. Początek ery minimalizacji w komputerach, w wyniku której powstały pecety — mówi Zbysław Szwaj. W zespole Karpińskiego zajmował się mechaniczną stroną K-202, wszystkimi układami mechanicznymi, był również projektantem stylistycznym komputera.

    Protoplasta peceta?

    — Absolutnie. K-202 zaprojektowałem w 1969 r., a pierwszy pecet IBM powstał w 1982 r., a i tak mu do pięt nie dorastał — dodaje Karpiński.

    Pracowali po 10-15 godzin na dobę.

    — Byliśmy zgranym zespołem młodych studentów, zapaleńców. Karpiński był dyktatorem w kwestii rozwiązań konstrukcyjnych, często pytał nas o opinie, ale i tak robił po swojemu. Pasjonowała nas ta robota. Często spaliśmy w zakładzie. Razem spędzaliśmy wolny czas. Zarabialiśmy tyle, co wszyscy, grosze. Karpiński miał wiele patentów, z których dostawał pieniądze, więc często nam dawał na jedzenie albo ubranie. Ale i tak żaden z nas nigdy nie powtarzał, że: „za pięć trzecia bierz kapotę, s... na szefa i robotę, tak dożyjesz starczej renty nawet w d…ę niekopnięty” — wspomina Zbysław Szwaj, który dzisiaj, wraz z synem, prowadzi w Mielcu własną firmę Leopard.

    W rok powstał gotowy model, rok później prototyp. W 1971 r. minikomputer po raz pierwszy wyszedł poza mury pracowni. Na Targach Poznańskich, do stoiska, na którym stał niepozorny K-202, podszedł Edward Gierek z Piotrem Jaroszewiczem. Za nimi świta wszystkich ministrów. Krawaty. Zachwyty.

    — W pewnej chwili Gierek pyta mnie, czy będziemy w stanie go produkować na masową skalę? Ja mu na to, że tak. A dacie radę? Ja mu na to: a pomożecie? Wyczuł żart, ale odparł: pomożemy. Pamiętam, że obok było stoisko Elwro, które produkowało Odrę, ale tam I sekretarz nawet nie zajrzał. To był dla nich straszliwy policzek — wspomina Karpiński.

    Gierek pomógł. O K-202 zaczęła pisać polska prasa. I zagraniczna. Do pracowni Karpińskiego zaczęli zjeżdżać naukowcy zza żelaznej kurtyny. I dziwili się, jakim cudem w kraju, gdzie pralki są na talony, a po banany ustawiają się kolejki, powstał tak szybki minikomputer. Radzieccy naukowcy, którzy dopiero co skopiowali IBM 360, też przyjeżdżali. I dziwili się.

    — Ławronow (główny konstruktor komputera RIAD, wiernej kopii IBM) nie mógł się nadziwić, że to, co u niego zajmuje całą ścianę, u mnie mieści się w walizce. Gdy wylałem na K-202 herbatę, po czym zrzuciłem go ze stołu, oczy zrobiły mu się jak denka od butelki. Komputer wciąż działał — wspomina Karpiński.

    Tajemnica trwałości drzemała w stykach. Wszystkie złocone.

    Z pierwszej produkcji 15 egzemplarzy poszło do Anglii, reszta rozeszła się w Polsce. Kilka kupił Franciszek Szlachcic do MSW, kilka trafiło do MSZ, Marynarki Wojennej („służył” na ścigaczu, jako komputer sterujący ogniem). Jeden pracował w Hucie im. Lenina, drugi w FSO, inny pojechał nawet do Szwajcarii, do CERN-u.

    — Przygotowywaliśmy właśnie kolejną partię, tym razem 200 sztuk, gdy pojawiły się schody. A to problem z tym, a to z tamtym — mówi Karpiński.

    Nie wiedział wtedy, że w KC zapadł wyrok. Na niego i na K-202.

    Wyrok

    — Karpiński to człowiek na wskroś uczciwy, patriota, wielki naukowiec. I zupełne beztalencie ekonomiczne. No i ta jego arogancja wobec ówczesnej władzy. Często powtarzał, że przeżył okupację, więc komunę też przeżyje. I wcale się z tym nie krył — twierdzi Szwaj.

    Arogancja? Wobec ręki, która go karmiła?

    — Kiedyś wizytowała nas partyjna wierchuszka. Jednemu z partyjniaków wypalił wprost, że jego wiedza wystarczyłaby co najwyżej do budowy nocników — wspomina Szwaj.

    Ekonomicznie nieporadny naukowiec, do tego arogant wobec władzy. Musiało się skończyć tragicznie. Ale było coś jeszcze. Zawiść. Elwro, gdzie produkowano Odrę, nie zapomniało incydentu z Targów Poznańskich. Dyrekcja poskarżyła się ówczesnemu premierowi Piotrowi Jaroszewiczowi, że Karpiński chce ich zniszczyć.

    — W Elwro 6 tysięcy ludzi robiło wolniejszą, droższą i wielką Odrę, podczas gdy ja z 200 ludźmi o wiele lepszy minikomputer. Nasz wkład dewizowy wynosił 1800 dolarów, ich — 30 tys. dolarów. Oni nie mieli zamówień, my po targach mieliśmy na prawie 3 tysiące sztuk. Wiadomo było, że nasz sukces ich zje, więc zamiast współpracować, walczyli o swoje tyłki — mówi Karpiński.

    Skutecznie. Po kilku miesiącach Karpiński dostał wymówienie. Strażnicy wyprowadzili go z zakładu, którym kierował. 200 niedokończonych minikomputerów zostało zniszczonych. To był koniec K-202. I koniec inżyniera Karpińskiego. Wilczy bilet w nauce i odebrany paszport. W urzędzie paszportowym widniała adnotacja premiera Jaroszewicza — „Nie wydawać do odwołania. Powód: sabotażysta i dywersant gospodarczy”. Nagle, niemal z dnia na dzień, został wrogiem ludu.

    — Kiedyś spotkałem na Marszałkowskiej znajomego. Powiedział, że pierwszy raz w życiu widzi dywersanta i sabotażystę, który w PRL-u chodzi sobie wolno po stolicy — wspomina Karpiński.

    Wesoły epizodzik. Ale losy konstruktora wesołe nie były. Mógł robić wszystko, pod warunkiem że nie będą to komputery. Czyli nic. Minister przemysłu maszynowego Tadeusz Wrzaszczyk chciał go zagonić na „front” konteneryzacji kraju. Wyszedł z gabinetu, trzaskając drzwiami ze złości. Machnął ręką na przeszłość. Skończył kurs rolniczy. Wydzierżawił starą chałupę na Mazurach. We wsi zapadłej. I 30 ha nieużytków. Wstawił okna, podciągnął kabel z prądem, zbudował kominek. Dało się mieszkać. On, konstruktor maszyn matematycznych, i ona, żona Ewa, magister matematyki i informatyki. On karmił świnie i kury, ona doiła jedyną krowę. Taki był układ. Raz w tygodniu jeździł jeszcze na Politechnikę Warszawską dać wykład studentom budownictwa, dla pieniędzy. Przy okazji sprzedać jajka. I tak do 1980 r., gdy do pobliskiego PGR-u przyjechali dziennikarze. Dyrektor wspomniał im coś o oryginale z pobliskiej wioski, co przychodzi po paszę dla kur i bajdurzy o komputerach. Pojechali z ciekawości. Wrócili z Kroniką Filmową. Bo wśród świń znaleźli „słynnego budowniczego komputerów”. Do kamery Karpiński wypalił, że woli prawdziwe świnie od ludzi. Poszło w Polskę. Później Aleksander Bocheński napisał artykuł: „Konstruktorzy do świń!”.

    Doradca Balcerowicza

    Dalsze losy inżyniera Karpińskiego są mniej sensacyjne, choć niejeden palnąłby sobie w łeb. Karpiński wyjechał do Szwajcarii, do swojego przyjaciela Stefana Kudelskiego (tego od magnetofonów). Trzy dni później wybuchł w Polsce stan wojenny. Otworzył firmę Karpiński Computer Systems. Zrobił robota sterowanego głosem. Już miał rozpocząć produkcję. Nie zdążył. Zbankrutował. Potem wymyślił Pen-Readera, skaner do wczytywania tekstu. W 1990 r. wrócił do Polski z zamiarem jego produkcji. Nie starczyło pieniędzy. Wyprodukował 500 sztuk, zanim BRE Bank położył rękę na produkcji i jego domu w Aninie. Kredyt okazał się zabójczy. 120 procent odsetek. Karnych. Kolejny pomysł — kasa dla handlarzy targowych i małych sklepów. Jak twierdzi, tak małej (20/16 cm) nie zbudowano wtedy nigdzie na świecie. Miał już umowę z Libellą. Nie wypaliła. Podpisał drugą, z Apatorem. Produkcja miała ruszyć lada dzień. Brakowało jedynie zamówionych w Warszawie płyt głównych. Przyszły, ale:

    — Wszystkie spieprzone, co do jednej. Całe 3 tysiące. Potem wyszło, dlaczego. Ten sam kooperant robił płyty dla konkurencji, która miała siedzibę w tym samym budynku, co on — mówi Karpiński.

    Dwa lata był doradcą ds. informatyki ministra Leszka Balcerowicza i Andrzeja Olechowskiego.

    — Na trzy czwarte etatu, żeby móc robić swoje komputery, a nie tylko papierki — wspomina Karpiński

    Dzisiaj ma 81 lat. Mieszka w wynajętej, skromnej kawalerce we Wrocławiu. Nie żyje w luksusie, jak sądził pewien Szwajcar, któremu Karpiński opowiedział o swoich wynalazkach. Część emerytury zabiera bank za niespłacony kredyt. Karpiński ledwo się porusza. Niemiecka kula. Ale na pytanie, kim jest, odpowiada dziarsko: programistą. I z wysiłkiem sięga na półkę po najnowszy wynalazek, niewielki przedmiot mieszczący się w dłoni — skaner dla księgowych, który rzędy cyfr z ksiąg handlowych zamienia na kolumny w Excelu, automatycznie wychwytując i korygując ewentualne błędy w obliczeniach.

    — To dzieło moje i syna Daniela, który niedawno założył firmę informatyczną. Na razie sprzedajemy skaner w Szwajcarii. W Polsce wciąż szukamy kogoś, kto by go sprzedawał — mówi Karpiński.

    Czyżby historia się powtarzała? Karpiński już się nie przejmuje.

    — Mam własny sposób na kłopoty: gdy nic nie mogę zrobić, po prostu je olewam — mówi konstruktor.
    Jego dawny współpracownik Zbysław Szwaj też ma na swoim koncie wiele konstrukcji i wynalazków, począwszy od spektrometru, aparatu do diagnozowania tarczycy, a skończywszy na radiometrycznym znaczniku planktonu. Ale skończył z tym. Dzisiaj produkuje sportowego Leoparda z 405-konnym silnikiem Corvetty. Ręczna robota. Za 150 tys. dolarów od sztuki."

    "Jacek Karpiński, twórca pierwszego polskiego minikomputera, protoplasty peceta, żyje w biedzie i zapomnieniu.

    Pałac Kultury i Nauki. Muzeum Techniki. Cmentarzysko dawnych zaskoczeń. Na drugim piętrze, wśród przedmiotów dziwnych i z wyglądu nudnych, stoją trzy niepozorne maszyny. Na nich tajemnicze symbole: AAH, KAR-65. Jest też pudełko z pokrętłem i mnóstwem białych przełączników. Pod nimi tabliczka: K-202. Szkolne wycieczki przemykają obok, bo też mało kto zna zaskakującą historię tych niepozornych przedmiotów. Zwłaszcza ostatniego. I człowieka, który je stworzył. Historię przewrotną i tragiczną, która mogła się wydarzyć tylko w Polsce. Wiele lat temu.

    Mały Jacek

    Wojna. Batalion Zośka. Ten sam, w którym walczył Kamil Baczyński. Mały Jacek wspomina, jak to na dyżurze, z nudów, wspólnie układali głupie wierszyki o byle czym, jedną zwrotkę Kamil, jedną on. Dla zabicia czasu. Powstanie. Pierwszy dzień. Mały Jacek jedzie z bronią z Dolnego Mokotowa na plac Zawiszy. Pech. Strzelanina. Na rogu Chałubińskiego i Koszykowej niemieckie kaemy wytłukły prawie cały oddział. On dostał kulę w kręgosłup. Ot, i cała powstańcza historia. Trzy dni później zginął Kamil. A Mały Jacek zaczynał naukę chodzenia. Dzisiaj porusza się bez laski, chociaż niemiecka kula wciąż tkwi w kościach. Przeszłość nieraz jeszcze da o sobie znać.

    Skończyła się wojna, zaczął komunizm.

    — W czerwcu1945 r. zdałem maturę. Potem Politechnika Warszawska. I fascynacje maszynami. Wtedy cudem techniki był amerykański komputer ENIAC. Jeden z pierwszych. Tak wielki, że zbudowano dla niego specjalną halę, a obok elektrownię, która go zasilała — wspomina Jacek Karpiński, ps. Mały Jacek.

    Do niedawna uważano, że był to pierwszy komputer na świecie. Ważył prawie 30 ton, zajmował 140 mkw. i składał się z ponad 18 tys. lamp elektronowych. Po wojnie, gdy odtajniono niektóre dokumenty brytyjskiego wywiadu, okazało się, że Brytyjczycy z ośrodka kryptograficznego w Bletchley Park ubiegli Amerykanów o dwa lata. W 1941 r. zbudowali pierwszy sprawnie działający komputer na świecie o nazwie Colossus.

    — Po studiach z nakazu pracy robiłem nadajniki radiowe dla ambasad, które dzięki nim komunikowały się z Polską. Spore, dwukilowatowe — mówi Karpiński.

    Kiedy odpracował studia, przeniósł się do PAN, gdzie wreszcie rozwinął skrzydła. I stworzył swoją pierwszą „mądrą” maszynę. Do przepowiadania pogody.

    — AAH była pierwszą na świecie maszyną, która pomagała tworzyć długoterminowe prognozy pogody. Po wprowadzeniu danych z obserwacji Słońca na ekranie pojawiał się wynik. W sumie to był taki wielki procesor o wymiarach dwa metry na półtora. Maszyna pracowała dwa lata. Ale pewnego dnia spadła ze schodów — wspomina Karpiński.

    Po prostu podczas przenoszenia tragarze nie utrzymali komputera wielkości szafy i przyrząd runął z wysokości dwóch pięter. Na oczach jego twórcy. Przykre. Karpiński wykonał jeszcze kilka innych maszyn, jak na owe czasy rewolucyjnych. Chociażby pierwszy na świecie analogowy komputer do działań różniczkowych AKAT-1. Albo perceptron. Maszyna, która sama potrafiła rozpoznawać otoczenie i uczyć się. Miała kamerę i system do analizy obrazu pokazywanego jej np. trójkąta. Bez problemu wskazywała jego cechy charakterystyczne i identyfikowała jego kształt.

    — Perceptron nie miał jakiegoś konkretnego zastosowania. To była raczej sztuka dla sztuki, zabawa. Podstawą działania była sieć neuronowa, składająca się z 2 tys. tranzystorów. Poza podobnym urządzeniem w Stanach Zjednoczonych nikt na świecie czegoś takiego nie zbudował — twierdzi Karpiński.

    Bo na sztuczną inteligencję było jeszcze za wcześnie. W 1964 r. FSO produkowała syrenki. Po ulicach jeździły wołgi i warszawy. Niewielu obywateli i towarzyszy wiedziało, co znaczy słowo komputer. Co też nieraz im Karpiński wytykał.

    Maszyna KAR-65

    Co musi czuć człowiek, który w szarej rzeczywistości siermiężnego komunizmu wybiega myślami lata do przodu i konstruuje urządzenia wyprzedzające swoją epokę? Dumę? Jakież frukty musiał dostawać od władzy za taką robotę? Jakże musiał być hołubiony? Wiodło mu się niezgorzej?

    — Nie te czasy. Bycie inteligentnym bardziej szkodziło, niż pomagało. Owszem, pozwalano tworzyć maszyny, ale gdy powstawały, zaczynały się kłopoty. Wpierw był szum, potem maszyna zamiast do ludzi trafiała do piwnicy pod klucz, i cisza. A już nie daj Boże, żeby gazety napisały. Cenzura zabraniała. Bo jak naukowcy, to tylko radzieccy. I jak naukowe osiągnięcia, to tylko radzieckich naukowców. Polacy to kopanie węgla i ziemniaków. Prasa, owszem, pisała, że mamy pierwsze miejsce na świecie, ale w uprawie ziemniaka. O technicznych osiągnięciach cisza — mówi Karpiński.

    A nasz bohater, ku utrapieniu komunistów, co skończył jakąś maszynę, zaraz zaczynał następną, równie zmyślną. Po wynalezieniu perceptronu ówczesny kierownik Pracowni Sztucznej Inteligencji w Instytucie Automatyki PAN odmówił mu pieniędzy na dalsze konstrukcje. Miarka się przebrała.

    — Ubek i kawał durnia. Podstawiał mi nogę, kiedy tylko mógł, więc z opanowanej przez komunistów PAN przeniosłem się na Uniwersytet Warszawski, do Instytutu Fizyki Doświadczalnej, pod skrzydła profesora Pniewskiego, wspaniałego człowieka. Mogłem dalej robić swoje — mówi Karpiński.

    Pniewski miał problem. Z ośrodka CERN w Szwajcarii (Europejski Ośrodek Badań Jądrowych, ten sam, w którym w 1989 r. Tim Berners-Lee wymyślił i stworzył sieć WWW) otrzymywał tony danych, których nie potrafił analizować. Bo nie miał na czym. Karpiński zbudował mu kilka urządzeń, w tym komputer do analizy danych KAR-65.

    — Był znacznie szybszy i tańszy od ówczesnej Odry. Wykonywał 100 tys. operacji na sekundę i kosztował jakieś 6 mln złotych. Odra była wolniejsza, za to kosztowała 200 mln złotych — wspomina Karpiński.

    Zbudował jeden taki komputer, który pracował jeszcze w latach osiemdziesiątych. Mógł więcej, ale:

    — Wokół mnie zagęszczała się atmosfera. Byłem wrogiem ludu. Co chwila Pniewski dostawał anonimy, że jestem hochsztaplerem, że nigdy nic nie zbudowałem. On mi je czytał i pytał: Jacek, ale ty mi zrobisz ten komputer, prawda? — opowiada Karpiński.

    Wrogiem ludu? Jakim sposobem? Przecież robił rzeczy wyjątkowe za pieniądze i ku chwale PRL-u.

    — Ktoś się dokopał w moim życiorysie, że walczyłem w AK. Do tego doszła zwykła ludzka zawiść, że ja potrafię, że mnie się udaje, a innym nie. To wystarczyło. Poza tym komuniści hołubili robotników i chłopów, a nie intelektualistów — mówi Karpiński.

    Dlatego następne KAR-65 nie powstały. Karpiński zaczął jednak pracować nad czymś zupełnie innym, rewolucyjnym. Czymś, co wyprzedzało swoje czasy o wiele lat i mogło zapewnić mu życie w luksusach, ale stało się największym jego utrapieniem. To coś nazywało się K-202.

    Miłe złego początki

    Był rok 1969. Karpińskiemu marzyło się, żeby cały komputer dało się wsadzić do pudełka po butach. Marzenie jak na owe czasy księżycowe. K-65 był wielki jak dwie szafy. Odra potrzebowała osobnego pokoju. Kto wtedy słyszał o miniaturyzacji? I to nie tylko w Polsce. Ale Karpiński się uparł.

    — Poszedłem z pomysłem minikomputera do znajomego pułkownika z Zegrza. Mało nie spadł z krzesła, gdy mu go przedstawiłem. Powiedział: rób, wojsko kupi każdą ilość. Zamówienie z armii otwierało wszystkie drzwi. Jedyną firmą w PRL-u, która mogła wyprodukować taki komputer, były zakłady Zjednoczenia Mera. Dyrektor Huk zainteresował się pomysłem. Zwołał komisję do jego oceny — mówi Karpiński.

    Po kilku tygodniach komisja uradziła: tego nie da się zrobić, bo nie ma i nie będzie takiej technologii, która pozwoliłaby dwie szafy wcisnąć do pudełka po butach. Bo jakby była, to Amerykanie dawno by już coś takiego zbudowali. A nie zbudowali.

    — W Merze poradzili mi, żebym poszukał naiwnych gdzie indziej. Projekt minikomputera pokazałem znajomemu Anglikowi. To był handlowiec, więc miał znajomości. Pokazał go specom z branży komputerowej. Olśniło ich. Uznali to za najlepszą konstrukcję logiczną, jaką widzieli, i od razu padła propozycja produkcji w Anglii pod angielską nazwą — mówi konstruktor.

    No, właśnie, byłoby jak niegdyś z Enigmą. Karpiński, na swoje nieszczęście, chciał tego uniknąć i postawił warunek: produkcja w Polsce za pieniądze angielskie. Przeszło.

    — Wróciłem do Mery z opinią Anglików. A tu wciąż mur. Nie da się — wspomina Karpiński.

    Pomógł przyjaciel, Stefan Bratkowski. Zapukał do kilku drzwi. Otworzył ówczesny minister nauki Jerzy Łukasiewicz, późniejszy spec od propagandy w KC, który zmusił Zjednoczenie Mera do produkcji komputera. Powstała polsko-angielska spółka. My — miejsce i ludzi, Anglicy — pieniądze i zachodnie komponenty.

    — Partia się zgodziła, więc produkcja ruszyła. Mera podpisała umowę z firmami Data-Loob i MB metals i tak powstał Zakład Mikrokomputerów. Zostałem jego kierownikiem. Zaraz też zaczęły się pielgrzymki różnych partyjnych aparatczyków i wsadzanie do mojego zespołu znajomych, a to dyrektora, a to księgowej. Zapach dewiz kusił. Połowa z nich to ubecy. Na szczęście, zespół techniczny miałem swój — mówi Karpiński.

    Z Karpińskim pracowali, m.in.: Ewa Jezierska, Andrzej Ziemkiewicz, Zbysław Szwaj, Teresa Pajkowska, Krzysztof Jarosławski. Młodzi entuzjaści. Ruszyło z kopyta. W małym domku, nieopodal zakładów Mery w podwarszawskich Włochach. Zakłady stoją do dzisiaj (na skrzyżowaniu Alei Jerozolimskich i Hynka). Domek też.

    Gierek pomoże

    K-202 był małym modularnym komputerem o uniwersalnym zastosowaniu. Jego sercem były 16-bitowe układy scalone. Komputer wzorem współczesnych miał pamięć stałą i operacyjną, które można było rozszerzać, oraz własny system operacyjny — SOK (System Operacyjny Karpińskiego). Dzięki zastosowaniu przez Karpińskiego adresowania stronicowego, komputer dysponował zawrotną jak na owe czasy pamięcią 8 MB (pierwsze amerykańskie minikomputery miały zaledwie 64 kB pamięci), wykonując milion operacji na sekundę, szybciej niż pierwsze komputery osobiste IBM PC, które pokazały się 10 lat później.

    — K-202 był ewenementem w Europie, a może i na świecie. Bodajże pierwszy mikrokomputer na świecie. Początek ery minimalizacji w komputerach, w wyniku której powstały pecety — mówi Zbysław Szwaj. W zespole Karpińskiego zajmował się mechaniczną stroną K-202, wszystkimi układami mechanicznymi, był również projektantem stylistycznym komputera.

    Protoplasta peceta?

    — Absolutnie. K-202 zaprojektowałem w 1969 r., a pierwszy pecet IBM powstał w 1982 r., a i tak mu do pięt nie dorastał — dodaje Karpiński.

    Pracowali po 10-15 godzin na dobę.

    — Byliśmy zgranym zespołem młodych studentów, zapaleńców. Karpiński był dyktatorem w kwestii rozwiązań konstrukcyjnych, często pytał nas o opinie, ale i tak robił po swojemu. Pasjonowała nas ta robota. Często spaliśmy w zakładzie. Razem spędzaliśmy wolny czas. Zarabialiśmy tyle, co wszyscy, grosze. Karpiński miał wiele patentów, z których dostawał pieniądze, więc często nam dawał na jedzenie albo ubranie. Ale i tak żaden z nas nigdy nie powtarzał, że: „za pięć trzecia bierz kapotę, s... na szefa i robotę, tak dożyjesz starczej renty nawet w d…ę niekopnięty” — wspomina Zbysław Szwaj, który dzisiaj, wraz z synem, prowadzi w Mielcu własną firmę Leopard.

    W rok powstał gotowy model, rok później prototyp. W 1971 r. minikomputer po raz pierwszy wyszedł poza mury pracowni. Na Targach Poznańskich, do stoiska, na którym stał niepozorny K-202, podszedł Edward Gierek z Piotrem Jaroszewiczem. Za nimi świta wszystkich ministrów. Krawaty. Zachwyty.

    — W pewnej chwili Gierek pyta mnie, czy będziemy w stanie go produkować na masową skalę? Ja mu na to, że tak. A dacie radę? Ja mu na to: a pomożecie? Wyczuł żart, ale odparł: pomożemy. Pamiętam, że obok było stoisko Elwro, które produkowało Odrę, ale tam I sekretarz nawet nie zajrzał. To był dla nich straszliwy policzek — wspomina Karpiński.

    Gierek pomógł. O K-202 zaczęła pisać polska prasa. I zagraniczna. Do pracowni Karpińskiego zaczęli zjeżdżać naukowcy zza żelaznej kurtyny. I dziwili się, jakim cudem w kraju, gdzie pralki są na talony, a po banany ustawiają się kolejki, powstał tak szybki minikomputer. Radzieccy naukowcy, którzy dopiero co skopiowali IBM 360, też przyjeżdżali. I dziwili się.

    — Ławronow (główny konstruktor komputera RIAD, wiernej kopii IBM) nie mógł się nadziwić, że to, co u niego zajmuje całą ścianę, u mnie mieści się w walizce. Gdy wylałem na K-202 herbatę, po czym zrzuciłem go ze stołu, oczy zrobiły mu się jak denka od butelki. Komputer wciąż działał — wspomina Karpiński.

    Tajemnica trwałości drzemała w stykach. Wszystkie złocone.

    Z pierwszej produkcji 15 egzemplarzy poszło do Anglii, reszta rozeszła się w Polsce. Kilka kupił Franciszek Szlachcic do MSW, kilka trafiło do MSZ, Marynarki Wojennej („służył” na ścigaczu, jako komputer sterujący ogniem). Jeden pracował w Hucie im. Lenina, drugi w FSO, inny pojechał nawet do Szwajcarii, do CERN-u.

    — Przygotowywaliśmy właśnie kolejną partię, tym razem 200 sztuk, gdy pojawiły się schody. A to problem z tym, a to z tamtym — mówi Karpiński.

    Nie wiedział wtedy, że w KC zapadł wyrok. Na niego i na K-202.

    Wyrok

    — Karpiński to człowiek na wskroś uczciwy, patriota, wielki naukowiec. I zupełne beztalencie ekonomiczne. No i ta jego arogancja wobec ówczesnej władzy. Często powtarzał, że przeżył okupację, więc komunę też przeżyje. I wcale się z tym nie krył — twierdzi Szwaj.

    Arogancja? Wobec ręki, która go karmiła?

    — Kiedyś wizytowała nas partyjna wierchuszka. Jednemu z partyjniaków wypalił wprost, że jego wiedza wystarczyłaby co najwyżej do budowy nocników — wspomina Szwaj.

    Ekonomicznie nieporadny naukowiec, do tego arogant wobec władzy. Musiało się skończyć tragicznie. Ale było coś jeszcze. Zawiść. Elwro, gdzie produkowano Odrę, nie zapomniało incydentu z Targów Poznańskich. Dyrekcja poskarżyła się ówczesnemu premierowi Piotrowi Jaroszewiczowi, że Karpiński chce ich zniszczyć.

    — W Elwro 6 tysięcy ludzi robiło wolniejszą, droższą i wielką Odrę, podczas gdy ja z 200 ludźmi o wiele lepszy minikomputer. Nasz wkład dewizowy wynosił 1800 dolarów, ich — 30 tys. dolarów. Oni nie mieli zamówień, my po targach mieliśmy na prawie 3 tysiące sztuk. Wiadomo było, że nasz sukces ich zje, więc zamiast współpracować, walczyli o swoje tyłki — mówi Karpiński.

    Skutecznie. Po kilku miesiącach Karpiński dostał wymówienie. Strażnicy wyprowadzili go z zakładu, którym kierował. 200 niedokończonych minikomputerów zostało zniszczonych. To był koniec K-202. I koniec inżyniera Karpińskiego. Wilczy bilet w nauce i odebrany paszport. W urzędzie paszportowym widniała adnotacja premiera Jaroszewicza — „Nie wydawać do odwołania. Powód: sabotażysta i dywersant gospodarczy”. Nagle, niemal z dnia na dzień, został wrogiem ludu.

    — Kiedyś spotkałem na Marszałkowskiej znajomego. Powiedział, że pierwszy raz w życiu widzi dywersanta i sabotażystę, który w PRL-u chodzi sobie wolno po stolicy — wspomina Karpiński.

    Wesoły epizodzik. Ale losy konstruktora wesołe nie były. Mógł robić wszystko, pod warunkiem że nie będą to komputery. Czyli nic. Minister przemysłu maszynowego Tadeusz Wrzaszczyk chciał go zagonić na „front” konteneryzacji kraju. Wyszedł z gabinetu, trzaskając drzwiami ze złości. Machnął ręką na przeszłość. Skończył kurs rolniczy. Wydzierżawił starą chałupę na Mazurach. We wsi zapadłej. I 30 ha nieużytków. Wstawił okna, podciągnął kabel z prądem, zbudował kominek. Dało się mieszkać. On, konstruktor maszyn matematycznych, i ona, żona Ewa, magister matematyki i informatyki. On karmił świnie i kury, ona doiła jedyną krowę. Taki był układ. Raz w tygodniu jeździł jeszcze na Politechnikę Warszawską dać wykład studentom budownictwa, dla pieniędzy. Przy okazji sprzedać jajka. I tak do 1980 r., gdy do pobliskiego PGR-u przyjechali dziennikarze. Dyrektor wspomniał im coś o oryginale z pobliskiej wioski, co przychodzi po paszę dla kur i bajdurzy o komputerach. Pojechali z ciekawości. Wrócili z Kroniką Filmową. Bo wśród świń znaleźli „słynnego budowniczego komputerów”. Do kamery Karpiński wypalił, że woli prawdziwe świnie od ludzi. Poszło w Polskę. Później Aleksander Bocheński napisał artykuł: „Konstruktorzy do świń!”.

    Doradca Balcerowicza

    Dalsze losy inżyniera Karpińskiego są mniej sensacyjne, choć niejeden palnąłby sobie w łeb. Karpiński wyjechał do Szwajcarii, do swojego przyjaciela Stefana Kudelskiego (tego od magnetofonów). Trzy dni później wybuchł w Polsce stan wojenny. Otworzył firmę Karpiński Computer Systems. Zrobił robota sterowanego głosem. Już miał rozpocząć produkcję. Nie zdążył. Zbankrutował. Potem wymyślił Pen-Readera, skaner do wczytywania tekstu. W 1990 r. wrócił do Polski z zamiarem jego produkcji. Nie starczyło pieniędzy. Wyprodukował 500 sztuk, zanim BRE Bank położył rękę na produkcji i jego domu w Aninie. Kredyt okazał się zabójczy. 120 procent odsetek. Karnych. Kolejny pomysł — kasa dla handlarzy targowych i małych sklepów. Jak twierdzi, tak małej (20/16 cm) nie zbudowano wtedy nigdzie na świecie. Miał już umowę z Libellą. Nie wypaliła. Podpisał drugą, z Apatorem. Produkcja miała ruszyć lada dzień. Brakowało jedynie zamówionych w Warszawie płyt głównych. Przyszły, ale:

    — Wszystkie spieprzone, co do jednej. Całe 3 tysiące. Potem wyszło, dlaczego. Ten sam kooperant robił płyty dla konkurencji, która miała siedzibę w tym samym budynku, co on — mówi Karpiński.

    Dwa lata był doradcą ds. informatyki ministra Leszka Balcerowicza i Andrzeja Olechowskiego.

    — Na trzy czwarte etatu, żeby móc robić swoje komputery, a nie tylko papierki — wspomina Karpiński

    Dzisiaj ma 81 lat. Mieszka w wynajętej, skromnej kawalerce we Wrocławiu. Nie żyje w luksusie, jak sądził pewien Szwajcar, któremu Karpiński opowiedział o swoich wynalazkach. Część emerytury zabiera bank za niespłacony kredyt. Karpiński ledwo się porusza. Niemiecka kula. Ale na pytanie, kim jest, odpowiada dziarsko: programistą. I z wysiłkiem sięga na półkę po najnowszy wynalazek, niewielki przedmiot mieszczący się w dłoni — skaner dla księgowych, który rzędy cyfr z ksiąg handlowych zamienia na kolumny w Excelu, automatycznie wychwytując i korygując ewentualne błędy w obliczeniach.

    — To dzieło moje i syna Daniela, który niedawno założył firmę informatyczną. Na razie sprzedajemy skaner w Szwajcarii. W Polsce wciąż szukamy kogoś, kto by go sprzedawał — mówi Karpiński.

    Czyżby historia się powtarzała? Karpiński już się nie przejmuje.

    — Mam własny sposób na kłopoty: gdy nic nie mogę zrobić, po prostu je olewam — mówi konstruktor.
    Jego dawny współpracownik Zbysław Szwaj też ma na swoim koncie wiele konstrukcji i wynalazków, począwszy od spektrometru, aparatu do diagnozowania tarczycy, a skończywszy na radiometrycznym znaczniku planktonu. Ale skończył z tym. Dzisiaj produkuje sportowego Leoparda z 405-konnym silnikiem Corvetty. Ręczna robota. Za 150 tys. dolarów od sztuki."



    Źródło: ->link<-
    • 2: CommentAuthornosty
    • CommentTime20 Sep 2012
     
    Hehe dzieki, ale to troche tak, jakbys na forum milosnikow przedwojennego teatru napisal "znalazlem bardzo ciekawy artykul o nieznanej aktorce Jadwidze Smosarskiej" ;)
    A inz. Karpinski juz nie zyje w biedzie i zapomnianiu, gdyz zmarł niestety w 2010 roku.
    • 3: CommentAuthorkoxy
    • CommentTime20 Sep 2012 zmieniony
     
    Mam 33 lata i gdyby mi o tym mój tata nie wspominał jakieś dwadzieścia pare lat temu to o Karpińskim bym nie miał pojęcia a o K-202 tym bardziej, mimo że już w tamtych czasach wiedziałem co to Odra. Porównywanie aktorki do inżyniera ma się jakoś słabo wg mnie. Może Ty znasz wszystkich polskich inżynierów epoki PRL, którzy byli aż tak innowacyjni ja niestety nie. Na artykuł wpadłem przypadkiem(nie zwróciłem uwagi na datę), przeglądając historie polskich komputerów.
    K-202 wydaje mi się ciekawym komputerkiem jak na tamte czasy.
    • 4: CommentAuthormac
    • CommentTime20 Sep 2012
     
    Nostemu zapewne chodziło o to, że na tym forum temat inż. Karpińskiego pojawiał się już wiele, wiele razy.
    • 5: CommentAuthornosty
    • CommentTime20 Sep 2012
     
    Dokladnie tak.
    K-202 byl faktycznie rewelacyjny.
    Ale jak sie dokladniej poszuka, to okazuje sie ze przedrukowywane autor od autora teksty pod ogolnym haslem "polski Steve Jobs pasal swinie bo PRL go udupilo" sa malo precyzyjne. Np tutaj mozna poczytac u zrodla o organizacji pamieci K-202:
    ->link<-

    No i spotkalem sie z ostroznymi opiniami, ze caly projekt byl organizowany troche "na wariata", szef zespolu (Karpinski) byl wizjonerem nie za bardzo zawracajacym sobie glowe dokumentacja ;) Ale zeby to oceniac trzeba znac realia PRL, gdzie projekty tak blahe jak wydanie ksiazki mialy terminy liczone w latach(!). Bardzo mozliwe ze gdyby nie ten pospiech to nic nie udaloby sie zrobic i komputer pozostalby tylko na papierze, bo np. firma nie dostalaby pieniedzy na zakup kabli czy srubek :P Straszne ale prawdziwe.
    • 6:
       
      CommentAuthorjhusak
    • CommentTime20 Sep 2012
     
    Mnie to ciekawiło, skąd oni wtedy takie programy brali. Język BICEPS. Rozwiązania siłowe to teraz się stosuje :)

    A tak na poważnie - lista oprogramowania znakomita, osób do pracy kilka - dlatego mnie to zastanawia.
    • 7: CommentAuthorbruno_j
    • CommentTime21 Sep 2012 zmieniony
     
    Na podstawie K-202 powstał mikrokomputer Mera-400 produkowany do 1987. Tak więc nie wszystko z pomysłu Karpińskiego zaginęło w odmętach PRL. Podobno oba komputery miały zbliżoną strukturę logiczną i były zgodne programowo. O szczegóły można by spróbować podpytać jednego z konstruktorów - Jerzego Dżoga może jeszcze co nieco pamięta. ->link<-

    Na koniec trochę literatury (głównie ze strony Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Informatycznego):
    Założenia K-202 ->link<-
    Ocena przedśięwzięcia K-202 ->link<-
    K-202 Handbook ->link<-
    MERA-400 ulotka ->link<-
    Instrukcja obsługi mera-400 ->link<-
    MERA-400 Wiki ->link<-
    • 8: CommentAuthor0xF
    • CommentTime21 Sep 2012
     
    Emulator to całkiem świeży projekt (ostatnie dni).
    • 9: CommentAuthors2325
    • CommentTime10 Jul 2013
     
    "Zbigniew Fidelus, konstruktor takiego właśnie urządzenia – nazwanego „Kubuś-2” – otrzymał główną nagrodę w konkursie. Wykonany przez niego komputer potrafił nie tylko uruchamiać oprogramowanie napisane z myślą o ZX Spectrum, ale stosując dostępne w kraju zamienniki sprzętowe był przy okazji około trzy razy tańszy, dysponując jednocześnie 16 kB pamięci więcej niż brytyjski konkurent i mając znacznie wygodniejszą od klasycznego „gumiaka” klawiaturę.
    Twórca mikrokomputera, wówczas świeżo upieczony absolwent Akademii Górniczo-Hutniczej, stał się wkrótce jednym z wiodących producentów elektroniki w Polsce, a marka Fideltronik (którą wprawne oko dostrzeże również na obudowie „Kubusia”) do dziś jest obecna w branży."

    • 10:
       
      CommentAuthortdc
    • CommentTime10 Jul 2013
     
    A cytat z czego pochodzi?
    • 11: CommentAuthors2325
    • CommentTime10 Jul 2013
     
    z tej strony ->link<-
    • 12:
       
      CommentAuthortdc
    • CommentTime10 Jul 2013
     
    O dzięki.
    • 13: CommentAuthors2325
    • CommentTime10 Jul 2013 zmieniony
     
    Moim zdaniem świetnie to wygląda z taką klawiaturą i resztą przypominającą Amigę 1000. Absolutnie nie jak garażowy wynalazek Apple'a. Wydaje mi się, że nawet dorobił diodę by było widać czy komputer jest włączony. Dobrze jest też pamiętać jakie to były czasy.
    • 14:
       
      CommentAuthortdc
    • CommentTime10 Jul 2013
     
    Nie no fajne, fajne. Widać w tym jakiś zamysł artystyczny mimo skromnych środków, a do tego kto wie ale może ten wszędobylski kolor biały Apple zapożyczyło z Kubusia?:P
    • 15:
       
      CommentAuthorjhusak
    • CommentTime11 Jul 2013
     
    A ja mam pytanie, skąd Wy Wszyscy wiecie/zakładacie, że komputer był BIAŁY?

    Przecież te zdjęcia są czarno białe.

    Wiem co mówię, moje imię jest napisane na obudowie. Z jednej strony jasnej.
    • 16: CommentAuthors2325
    • CommentTime11 Jul 2013
     
    Chyba w takim razie jeszcze zółty wchodzi w grę?
    • 17:
       
      CommentAuthortdc
    • CommentTime12 Jul 2013 zmieniony
     
    No faktycznie, ja stawiam na jasnoróżowy:P
    • 18: CommentAuthorQTZ
    • CommentTime12 Jul 2013 zmieniony
     
    16 marca w TVP Kultura w cyklu "Po trochu wyciągane z lochu" można było zobaczyć film "Gra o minikomputer" ->link<- ->link<- .
    20 i 21 będą powtórki ->link<-

    @koxy - tekst artykułu jest powtórzony 2x :)
    • 19: CommentAuthorQTZ
    • CommentTime20 Jul 2013
     
    Dla zainteresowanych przypominam - to już dziś!
    Program zaczyna się o g.17:35, film o g.17:55
    (kolejna powtórka jutro rano).
    • 20:
       
      CommentAuthorvoy
    • CommentTime20 Jul 2013 zmieniony
     
    Mogę nagrać dla potomności i potem gdzieś wrzucić (oryginalnie w .ts albo wrzucony w kontener MKV). :)
    • 21:
       
      CommentAuthortdc
    • CommentTime21 Jul 2013
     
    QTZ - dzięki za info.

    To chyba są jedyne nagrania Pana Jacka Karpińskiego z tamtego okresu - fajna sprawa.
    • 22:
       
      CommentAuthorKaz
    • CommentTime12 Aug 2013
     
    Voy - zgrales? Wrzuce dla potomnosci na nasz kanal kodowany :)
    • 23:
       
      CommentAuthorvoy
    • CommentTime13 Aug 2013 zmieniony
     
    Tak, zgrałem i w miarę możliwości postaram się go wrzucić na Sieć jeszcze dziś w nocy (podeślę ci potem linka). Nagrywałem go z satelity Astra na pozycji 19,2 E; jest w oryginalnej jakości (bez konwertowania, a jedynie zmuksowany do MPEG-2 :)
    • 24:
       
      CommentAuthorvoy
    • CommentTime29 Aug 2013
     
    Kaz, rzuć okiem na moją PW do ciebie; jest w tym wątku. :)
    • 25:
       
      CommentAuthorKaz
    • CommentTime29 Aug 2013
     
    Sciagam! Dziekuje bardzo. Jak wszystko pojdzie dobrze to wrzuce na nasz kanal.
    • 26: CommentAuthors2325
    • CommentTime18 Dec 2015
     
    Artykuł w trochę innym świetle ukazujący J. Karpińskiego ->link<-
    • 27: CommentAuthorilr
    • CommentTime18 Dec 2015 zmieniony
     
    Artykuł ->link<- oraz komentarze pod nim w całkiem ciekawym świetle przedstawiają autora powyższego o J. Karpińskim.
    • 28: CommentAuthorbruno_j
    • CommentTime18 Dec 2015 zmieniony
     
    Co nie zmienia faktu, że gadki o "zaprzepaszczonej, przełomowej maszynie" są bez sensu. Merę 400 produkowano aż do upadku PRL. Procesor do końca pozostał wielkości skrzynki po ziemniakach, podczas gdy na świecie mieścił się do pudełka od zapałek. Rzecz dla rodzimego przemysłu nie do przeskoczenia.
    Przy okazji polecam ->link<- - trochę historii, sporo dokumentacji i emulator MERY 400.

    Zastanawiające jest, że wszystkie wdrożenia przemysłowe Karpińskiego kończyły się karczemną awanturą i usunięciem ww z projektu.
    Albo miał w życiu cholernego pecha, albo pod żadnym pozorem nie powinien być do wdrożeń dopuszczany.
    • 29: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime19 Dec 2015 zmieniony
     
    @bruno_j: wielkie dzięki za link do strony o Mera400. Nie zdawałem sobie sprawy, że tyle dokumentacji i niesamowitych informacji jest tam dostępnych. O emulatorze nie wspominam (ale z pewnością spróbuje go skompilować i uruchomić;)).

    Edit: Fajny ten em400:




    W planie prac ->link<- autor przewiduje opublikowanie obrazu dysku z Crook-iem. Pozostaje tylko cierpliwie czekać.

    Edit: Jakby ktoś używał Archa, to dodałem do AUR PKGBUILDy: ->link<-
    • 30: CommentAuthorZuluGula
    • CommentTime19 Dec 2015
     
    Czy istniały próby odtworzenia/sklonowania komputera K-202? Istnieja schematy, ktore by na to pozwolily? Moze jacys hobbisci sie juz tego podjeli? Bardziej w ramach ciekawostki.
    • 31: CommentAuthorbruno_j
    • CommentTime19 Dec 2015 zmieniony
     
    ZuluGula K-202 stoi podobno w Muzeum Techniki
    Tu: ->link<- autor tworzy emulator MERY i zbiera dostępną dokumentację, w tym K-202.
    Jak dobrze poszukasz, to może gdzieś w jakimś magazynie stoi jakaś MERA-400 lub co mniej prawdopodobne K-202.
    Jak chcesz się zająć budową od podstaw to nisza wygląda na wolną ;)
    • 32: CommentAuthormac
    • CommentTime20 Dec 2015
     


    Bardzo dużo sprzętu Karpińskiego stoi w Muzeum Techniki.
    • 33: CommentAuthorZuluGula
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Ja mam troche daleko do tego muzeum (conajmniej 9 godzin lotu samolotem). Bardziej z ciekawosci pytam czy ktos podjął próbę sklonowania takiego komputera. Sa gdzies moze zdjecia jak wyglada w srodku? Zdjecia plytek? Tak jak obecnie sa budowane klony komputera Altair 8800, mozna chyba nawet kupic go w formie zestawu do samodzielnego montażu.
    • 34: CommentAuthors2325
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Kiedyś chyba widziałem zdjęcia K-202 w środku i byłem zaskoczony, że nie widać czegoś konkretnego tylko kilka warstw brązowych, nierównych płyt. Wyglądało jak prasowany torf. Może to był tylko jakiś poglądowy schemat, to było sporo lat temu.
    • 35: CommentAuthorbruno_j
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Coś takiego?
    • 36: CommentAuthors2325
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Nie, tamte płyty leżały na sobie będą odwróconymi o 90 stopni w stosunku do tych . Wygląda na to, że tamto przedstawiało coś innego, nie K-202.
    • 37: CommentAuthorZuluGula
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Ladnie, myslalem ze kilogram lamunatu wystarczy a tu pewnie potrzeba conajmniej trzy kilogramy ;) Ciekawe jak by wygladalo te 8MB teoretycznej pamieci. Jednak zintegrowane microprocesory, ktore pojawily sie kilka lat pozniej, bardzo uproscily budowe komputerow.
    • 38: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    @s2325: być może widziałeś wariant K-202, o którym wspomina jeden z konstruktorów: ->link<-

    "Długość szyny pamięciowej
    Moduły K-202 były montowane w obudowach o standardowej szerokości 19”. Zatem każdy dołączony moduł wydłużał szynę o ok. 0.5 metra. Przy wielu dołączonych modułach szyna miała więc wiele metrów. Przy szybkości używanych sygnałów była to już linia długa, gdzie dawały się zauważyć zjawiska mikrofalowe, takie jak odbicia sygnału od końca linii, dopasowanie falowe (lub niedopasowanie), przesłuchy itp. Można było poprawić nieco sytuacje montując moduły nie jeden obok drugiego, ale jeden nad drugim w 19-calowym stojaku (wysokość modułu była o połowę mniejsza niż szerokość), ale nie zmieniało to w zasadniczy sposób istoty problemu."
    • 39:
       
      CommentAuthorkris3d
    • CommentTime20 Dec 2015 zmieniony
     
    Komputer Karpińskiego widziałem w MT w Warszawie, jest tam kilka ciekawych eksponatów, ale samo muzeum to porażka:( Słaba ekspozycja, nikt nic nie wie, komputery obok pralek i lodówek;)

    Na zdjęciu inna rewolucyjna maszyna z MT konstrukcji Józefa Lityńskiego z którym pracował Karpiński: - AKAT-1 – pierwszy na świecie tranzystorowy analizator równań różniczkowych (komputer analogowy).
    • 40:
       
      CommentAuthorkris3d
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Widok pulpitu AKAT-1
    • 41: CommentAuthors2325
    • CommentTime20 Dec 2015
     
    Pralka to taki komputer, nie napiszę dla kogo. Jest nawet podgląd zdarzeń w większości modeli.
    • 42: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime22 Dec 2015 zmieniony
     
    Edit: patrz #27.
    • 43: CommentAuthorlhuven
    • CommentTime22 Dec 2015
     
    @greblus: Bardzo ciekawa lektura, "odbrązawia" nieco mit Karpińskiego, a przynajmniej pokazuje spojrzenie z innej perspektywy.
    • 44: CommentAuthorilr
    • CommentTime22 Dec 2015
     
    @lhuven
    Przeczytaj artykuł (i komentarze), który podlinkowałem w #27. Jeżeli prawdą jest to co tam jest napisane (nie weryfikowałem tego) to ten facet nikogo nie ma prawa odbrązawiać.
    • 45: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime23 Dec 2015 zmieniony
     
    @ilr: przeczytałem te komentarze pod artykułem w Polityce ->link<- (i jeszcze trochę poszperałem w necie) i powiem szczerze, członki mi opadły.
    • 46: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime10 Jan 2016 zmieniony
     
    Hej.

    Dostałem właśnie info od autora em400, w skrócie: uzyskał zgodę autorów na upublicznienie obrazu systemu CROOK-5:

    ->link<-
    ->link<-

    Chyba się dziś nie wyśpię ;)


    • 47: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime12 Jan 2016
     
    Jakby ktoś chciał się pobawić CROOK-5 pod Windows, to skompilowałem EM400, cross-assemblery, disassembler i inne utilsy dla Mery400 pod MSYS2 (x86_64):



    Opis instalacji w linku:
    ->link<-
    • 48: CommentAuthorbruno_j
    • CommentTime13 Jan 2016 zmieniony
     
    Jeszcze kilka artykułów o Karpińskim:
    ->link<-
    ->link<-
    ->link<-
    ->link<-

    Dobry konstruktor, ale co sam przyznawał, głowy do biznesu to nie miał.
    • 49: CommentAuthorgreblus
    • CommentTime13 Jan 2016
     
    @bruno_j: Dzięki! Im więcej czytam informacji o Karpińskim, tym większy mam do niego sentyment:

    "Do dziś z łezką w oku wspominam, jak rozbijaliśmy szyby u Meinla (Julius Meinl – podczas okupacji sieć sklepów przeznaczona tylko dla Niemców)".
    • 50: CommentAuthors2325
    • CommentTime13 Jan 2016
     
    Kiedyś gdy trafiło się na opuszczoną fabrykę czy magazyn tłukło się szyby bez zastanowienia jakie będą konsekwencje. Jeden rzucał (kamieniami z torów kolejowych), drugi strzelał z procy (nakrętkami na śruby), trzeci czaił czy nikt nie nadchodzi.