Jeśli chcesz wziąć udział w dyskusjach na forum - zaloguj się. Jeżeli nie masz loginu - poproś o członkostwo.

• Zapomniane hasło?
• Poproś o członkostwo

1. • 1: CommentAuthordss
   • CommentTime22 May 2026 05:32

    
   Na YT pojawił się dosyć ciekawy filmik o firmie Atari:
   
2. • 2:
      
     CommentAuthormgr_inz_rafal
   • CommentTime22 May 2026 09:59

    
   Oho, wykorzystany jest nawet kawałek mojego filmu . Straż miejska już jedzie :-)
   
   Ale - mimo tego :) - dość ciekawy film. Rozczarowaniem jest, że graliśmy na komputerach "Warner Bros.", a nie Atari.
3. • 3: CommentAuthorgregor2
   • CommentTime22 May 2026 16:50 zmieniony

    
   To dosc zabawne ze problemy ATARI zaczely sie w momencie kiedy nie przyjelo oferty od Jobsa na wspolprace w ramach Apple.
   A kilka lat pozniej ten sam Jobs jak tylko zorientowal sie ze Motorola nie jesst w stanie dostarczyc odpowiedniej ilosci procesorow DSP dla jego systemu NeXT ostatecznie przeniosl go na procesory PowerPC i i846, zostawiajac Atari z reka w nocniku, a moze raczej w "Falconie" ;)
   
   Atari postawilo wszystko na jedna karte , a ten im niechcacy wywyinal taki numer ;)
4. • 4:
      
     CommentAuthorCyprian
   • CommentTime22 May 2026 17:24 zmieniony

    
   Kłopoty Atari Corp zaczęły się już na początku, w 1984 roku - walka o kasę pomiędzy współwłaścicielami Atari: Warner i Tramiel.
   Cegiełkę dołożyło bankructwo w 1988 firmy odpowiedzialnej za rozwój systemu operacyjnego Atari - DRI Inc (na skutek przegranego pozwu Apple). Od tej pory Atari musiało dzielić kasę na rozwój sprzętu jak i OSa.
   Brak kasy doprowadza do zapóźnienia technologicznego. przykładowo w 1988 Apple miało komputer z 68030 i grafiką wysokiej rozdzielczości 256 kolorów/chunky, Atari i Commodore w tym czasie - 68000 z grafiką bitplanową.
   
   Cegiełeczkę dołożyła też Motorola, której linia 68K co raz bardziej odstawała technologicznie od konkurencji.
   Co do Motoroli i DSP56K, to tu było dobrze. Linia 56K była rozwijana (oraz z sukcesem stosowana w systemach audio) do XXI wieku.
   Myślę że DSP56K przedłużył życie Atari.
   
   Swoją drogą, już w latach '80 Apple było dużo większą firmą niż Atari czy Commodore.
   
   filmu jeszcze nie widziałem, później rzucę okiem :)
5. • 5: CommentAuthorgregor2
   • CommentTime22 May 2026 21:22 zmieniony

    
   W roku 84 Atari było już pozamiatane i już nic nie mogło go uratować. Ale proces upadku zaczął się znacznie wcześniej, kiedy Apple było jeszcze dużo mniejszą firmą, zwłaszcza po sprzedaży Atari do największego ówczesnego koncernu medialnego w 78 r. Warto najpierw zastanowić się, jak to się stało, że dzieciaki, które wyrosły na automatach Atari w początku lat 70., na przełomie lat 70. i 80. wybrały Apple nie tylko jako swój produkt, ale też jako nowego idola.
   Apple tym różniło się od Atari, Commodore i innych, tym że było otwarte na to, czego oczekiwali, ale też na przekór wszystkim zrzuciło wyzwanie firmom informatycznym, które w nosie miały drobnych użytkowników.
   To była między innymi taka kontynuacja buntu zapoczątkowanego ruchami hipisowskimi.
   Dla nich sprzedanie sie Atari Warner Brosowi bylo jak zdrada i od tego czasu Atari bylo postrzegane jak maszynka do wyciagania pieniedzy od dzieciakow, a gdy one dorosly i chcialy czegos wiecej to dostaly od Atari po lapkach ;)
   Apple też miało swoje katastrofy, np. komputer zaprojektowany, jak to powiedział Wozniak, przez księgowych dla księgowych (Apple III), czy skąd inąd genialna konstrukcja "LISA", która niestety zbyt wyprzedzała swój czas i w większości została, jak ta gra na Atari, pogrzebana na wysypisku, mimo że, jak się okazało, po niewielkich modyfikacjach Jobsa nagle zaczęła się sprzedawać już jako Macintosh XL.
6. • 6:
      
     CommentAuthorCyprian
   • CommentTime23 May 2026 00:39

    
   Myślimy o Atari jako monolicie, a mówimy o trzech różnych firmach: prawdziwe Atari - Bushnella, drugie Atari - Warnera, trzecie Atari - Tramiela/Warnera
   Kultowe było pierwsze ze swoim Pongiem, drugie w 1976 sprzedane za 25 milionów zbankrutowało w 1984, trzecie narodziło się w 1984.
   
   Co do Lisa to technicznie nie była czymś nadzwyczajnym (niezbyt szybka szyna danych, rozdzielczość też bez szału: taki PCtowy Hercules), ale miała ładne opakowanie oraz ciekawy graficzny OS.
7. • 7: CommentAuthorgregor2
   • CommentTime23 May 2026 11:17 zmieniony

    
   Nie wiem, o jakim PC kolega wspomina, ale w czasie, gdy LISA z 2 MB i HDD w standardzie wchodziła do sprzedaży (styczeń 1983), IBM oferował jedynie serię PC 5150 w konfiguracji od 16 kB RAM do max. 64 kB, można było jeszcze dodać RAM za pomocą karty do maks. 256 kB, bez możliwości podłączenia HDD, no może na plus dla PC była możliwość stosowania magnetofonu. ;)
   O mozliwosciach graficznych juz nie wspomne ;)
   Pierwszy PC z możliwością rozbudowy do 1 MB pojawił się dopiero w maju 85'.
   
   A wracając do "monolitu" ATARI, oczywiście każdy może sobie interpretować jak chce, w każdym razie mi osobiście nie bardzo pasuje słowo "sprzedaż", jeśli idzie o transakcję Atari i WB.
   Bardziej pasowałoby tu słowo "spólka ", ewentualnie "dołączenie".
   Chodzi o to, że w 1976 formalnie właścicielem Atari został WB, ale dotychczasowy właściciel, czyli Nolan Bushnell, nadal zachował swoją władzę w nowej/starej firmie. Co prawda musiał już się nią dzielić, ale nadal miał decydujący wpływ.
   Zresztą cała ta sprzedaż była dużym zaskoczeniem dla wszystkich, łącznie z pracownikami Atari.
   Atari nie było zmuszone do pójścia na współpracę z kimś, kto źle się kojarzył, ba, w tym czasie miało nawet dobre dochody i większość sądziła, że raczej pójdą w stronę spółki publicznej.
   Niestety Bushnell zrobił, jak zrobił.
   Co ciekawe, podczas jednego z wywiadów udzielonego wiele lat później stwierdził, że był przekonany, że po przejęciu Atari przez WB zbankrutują w ciągu 2 lat.
   Czyli że co, z premedytacją skazał swoją firmę na bankructwo?.
8. • 8:
      
     CommentAuthorCyprian
   • CommentTime23 May 2026 12:57 zmieniony

    
   Chodzi o to że od strony technicznej nie widzę tej "genialności" w konstrukcji LISA. Przykładowo, rozdzielczość grafiki taka sama jak w PCtowej karcie Hercules, która została wydana rok wcześniej. HDD też nie był przewagą, PC miały go w tym samym czasie (5150 od 1983 ->link<- ).
   Ilość obsługiwanego RAM. Tak, to była zaleta, ale wynikała ona z ograniczeń procesora (68000 24 linii adresowych; 8086 20 linii) a nie "genialności" konstrukcji.
   
   W/g mnie przewagą LISA był system operacyjny (i oczywiście obsługa myszą) a nie technikalia.
   Natomiast wadą konstrukcyjną LISA była szyna danych pamięci. Pamięć była współdzielona przez procesor i układ graficzny, co wpływało niestety na wydajność tego pierwszego.
   PCty miały to rozwiązane dużo lepiej. Domyślnie były wyposażone we własną pamięć "Fast", oraz drugą wolniejszą, współdzieloną z układem graficznym.
   
   Co do Atari, to jest temat rzeka. Rządzi ten kto wykłada pieniądze. Więc uważam że odejście Bushnella było oczywistym krokiem po sprzedaży firmy.
9. • 9: CommentAuthorgregor2
   • CommentTime23 May 2026 15:47 zmieniony

    
   Karta Hercules ...
10. • 10: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime23 May 2026 16:01

     
    Karta Hercules ta z 82 nie byla produktem IBM co powodowalo problemy z oprogramowaniem , zreszta nie miala tez np. mozliwosci redefiniowania wlasnych znakow, taka mozliwosc pojawila sie dopiero w 1986r. z karta HGC+.
    Co do HDD i PC to podany link nie dziala , ale ja dam iny gdzie sa opisane "mozliwosci" wszystkich komputerow IBM PC, podany przezemnie link dziala ;)
    https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_IBM_Personal_Computer_models
    
    Jesli hodzi o LISA to akurat w tym modelu Apple rozwiazalo problem braku w ofertach MOTOROLI w tamtym czasie ukladu MMU , co ciekawe rozwiaznie MMU (programowe) rozwiazywalo przy okazji powazny problem owczesnych komputerow tj. slabej jakosci pamieci RAM. Dzieki temu LISA byla chba jedynym komputerem ktory potrafil dzialc nawet z uszkodzonymi pamieciami RAM.
    IBM oczywiscie na swoj sposob tez zaproponowal "rozwiazanie" tego problemu w postaci pazystosci gdzie uzytkownik co najwyzej mogl przeczytac komunikat ze pamiec mu padla przed zawieszeniem systemu.
    
    A jeszcze taka ciekawostka przy okazji LISY.W pewnym momencie Motorola zaczynala bardzo mocno skrecac w strone podobnego modelu jak "INTEL".
    I bardzo chcilei nazucic swoj monopol na procesory 68000, to dlatego po procesorze 68k postanowili znow wrocic do procesora 8 bitowego , aby 68k oferowac w bardzo wysokiej cenie na rynek profesjonalny, a 8-bit wciskac w komputery domowe.
    Wiec Jobs (swoja droga genialny negocjator) postawil Motorole pod sciana, ze albo sprzedadza mu 68k w duzo nizszej cenie z obietnica ze w czasie produkcji obniza ja ze 175$ do 15$. Albo on wybierze dla swojego nowego komputera "Macintosh" od Hitahi zgodny z 6809.
    Aby dac im sygnal ze nie zartuje podarowal prezesowi Motoroli slynne suhi z rdeniem procesora od Hitachi.
    W rezultacie Motorola zweryfikowala swoje plany biznesowe i gdy poajwil sie Macintosh sprzedawali swoje 68000 po 14.75$ za sztuke.
    W sumie gdyby nie Jobs to prawdopodobnie nie byloby ani Atari ST, ani Amigi wiele lat pozniej ;)
11. • 11:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime23 May 2026 21:34 zmieniony

     
    Link do HDD poprawiłem. W sumie nie jest potrzebny, bo w sieci jest sporo danych na ten temat.
    Uwaga o braku możliwości zmiany znaków w Hercules nic nie wnosi, gdyż LISA również tego nie umożliwiała (bo nie miała trybu znakowego).
    Tak czy siak, technologicznie LISA nie wyróżniała się jakoś szczególnie od dostępnego sprzętu, no ale może broniła się ceną.
    
    Swoją drogą: ->link<-
    "Although a stock Lisa 2 does not have an internal hard drive, a third-party hard drive may be installed internally."
    Wygląda na to że dopiero w LISA 2/10 był HDD.
12. • 12: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 10:01 zmieniony

     
    Kolego, w ogóle czytałeś zawartość tej strony, którą podlinkowałeś?
    Cytuję:
    "Początkowo IBM w ogóle nie obsługiwał dysków twardych. Bariery były następujące:
    
    • Systemy DOS 1.0 i 1.1 nie obsługiwały dysków twardych.
    • BIOS na płycie głównej 5150 nie obsługiwał dysków twardych.
    • Funkcjonalność „ROM-u rozszerzeń BIOS-u” nie istniała w tamtym czasie.
    • Zasilacz IBM 5150 o mocy 63 W był niewystarczający do zasilania zarówno samego 5150, jak i ówczesnych dysków twardych"
    
    A jesli idzie o LISE/Macintosh XL to w zasadzie tez mogznabylo sobie ja rozbudowac np. o taki XLerator 18 z CPU 68000 18MHz + 8MB RAM.
    
    Co do LISY i HDD to mogla ona miec 2 dyski jeden wewnatrz i drugi zewnetrzny.
    W pierwszym modelu byl wewnetrzy, drugi sprzedawano z wiekszym zewnetrznym, ale nadal mogles dolozyc wewnetrzny, do modelu drugiego , lub zewnetrzny do pierwszego. I o tym jest tekst ktory zacytowals ;)
    Tak czy siak przynajmniej jeden byl ;)
    
    Zreszta LISA przechodzila sporo rekonstrukcji , co ciekawe wiekszosc byla przeprowadzana bezkosztowo dla urzytkownikow (co bylo chyba wyjatkowe w srod firm komputerowych i nie dotyczylo tylko LISY ale i innych komputerow od Apple).
    
    Co do Herculesa to byl on wlasciwie tylko wykozystywany w trybie tekstowym, a tryb graficzny w 99.99 proc programow jesli byl uzyty emulowal karte CGA tyle ze bez kolorow.
    Wlasciwie jej tworca zaprojektowal ja aby moc uzywac j.tajskiego, i w sumie do tego byla przydatna ;)
13. • 13:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime24 May 2026 12:39 zmieniony

     
    Zamiast personalnych wycieczek wolałbym jednak byś spróbował uargumentować w jaki sposób LISA to "genialna konstrukcja" czy "niestety zbyt wyprzedzała swój czas".
    
    Co do twardego dysku w PC, cytat ze strony którą zapodałem:
    "So at this time, someone with a 10/27/82 BIOS equipped IBM 5150 could fit an XT-class hard disk controller, a hard drive, and run DOS 2" - czyli trzy miesiące przed wypuszczeniem LISA na rynek.
    
    W sieci nie mogę znaleźć potwierdzenia że LISA 1 czy 2 miała wewnętrzny HDD (dopiero LISA 2/10 go miała). Oczywiście można było dokupić i podpiąć zewnętrzny "ProFile" po porcie drukarki.
    
    Osobiście uważam że grafika taka jak u konkurencji, czy obsługa HDD (też tak jak u konkurencji) nie są wyróżnikiem.
    Oczywiście system operacyjny (oczywiście dzięki Xerox) wyprzedzała swój czas.
    
    
    Ciekawostką jest to że LISA miała 8MHz procesor, ale spowolniony do 5MHz. Otóż Apple technologicznie nie było w stanie przygotować płyty głównej i czipsetów dla 8MHz.
14. • 14: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 15:12 zmieniony

     
    LISA pojawila sie na rynku w styczniu 83
    czyli nie po,a przed PC XT (ktory to wreszcie mogl obslugiwac HDD 10MB).
    Prace nad nia zaczely sie ok.79' i wowczas taka czestotliwosc mialy dostepne procecory 68k.
    To ze nie byla ustawiona na czestotliwosc 8MHz wynikalo nie z technicznych mozliwosci, tylko z tego ze taki procesor w z bolem bo z bolem ale akceptowalnej (motorola byla w sumie monopolista moze i gorszym od Intela) cenie Motorola dostarczyla Apple w ostatniej chwili podczas produkcji.
    A wynikalo to z tego ze Jobs wlasnie LISA zaszantazowal Motorole ze jesli nie zaczna obnizac mu ceny na 68k do uczciwego poziomu to on doprowadzi ich do bankructwa wybierajac do swojego komputera procesor od Hitachi (slynne suhi o ktorym juz wspominalem) ;)
    Prosta sprawa LISA , ale i Macintoshe mialy w ROM-ach debuger ktory byl odpowiednikiem systemu rozwojowego dla procesora 68k dostarczanego przez Motorole w cenie 30k $ , a w Lisie a wkrotce w Macu miales go przy okazji za ulamek tej ceny.
    Zreszta kilka miesiecy pozniej i tak mozna bylo jego odpowiednik nabyc dla AppleII w cenie 750$.
    Tak wiec nie milosc do komputera dla ludu tylko widmo bankructwa sklonilo Motorole do obizenia cen.
    W resultacie Motorola taniej sprzedawala producentom komputerow procesor 16-bitowy niz swoj 8-bitowy (6809). ;)
    
    To ze Atari czy Commodore mogly budowac tanie komputerki z procesorem 68000 kilka lat pozniej bylo wlasnie tego efektem
    Przypomne ze ST poczatkowo mialo miec procesor od Ziloga.
    
    Zreszta IBM twierdzil ze PC XT byl zaprojektowany przez 100 inzynierow w 100 dni i to by nawet pasowalo (te 3 miesiace) ze zrobili go tylko dlatego ze pojawil sie komputer LISA ;)
    
    Motorola miala problem bo Apple nie chcial strzyc ludzi jak spolka INTEL-IBM ;)
    
    Dowcip polegal na tym ze procesor Hitachi byl zgodny z Motorola , ale nie byl ani na jej licencji, ani nie naruszal jej patentow totez mogl byc legalnie stosowany w komputerach Apple ;).
    Motoroli zajrzala w oczy powtorka z 6800 vs 6502 ;)
    
    A jesli tych informacji tech. ktore juz podalem jest malo to dodam ze LISA byla pierwszym komputerem w ktorym pojawil sie nowy format dyskietki 3.5' od SONY.
15. • 15: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 16:22

     
    co ja tu czytam i co z tego jest prawdą?! @grok is this true?
16. • 16:
       
      CommentAuthorPeri Noid
    • CommentTime24 May 2026 16:36

     
    "Apple nie chcial strzyc ludzi" brzmi jak oksymoron ;-)
17. • 17: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 16:47 zmieniony

     
    Doprawdy ?
    Mowimy o rynku USA z poczatku lat 80' a nie demoludach 10 lat pozniej ;)
    
    Przykladowe ceny z tego okresu od ukochanego IBM
    "Model 5150, 16 KB RAM, no floppy drives, no monitor = $1,565 USD.
    Model 5150, 16 KB RAM, single 5.25" floppy drive, monochrome monitor = $2,880 USD.
    Model 5150, 64 KB RAM, single 5.25" floppy drive, monochrome monitor = $3,005 USD.
    Model 5150, 16 KB RAM, single 5.25" floppy drive, colour CGA monitor = ? USD
    Model 5150, 64 KB RAM, single 5.25" floppy drive, colour CGA monitor = $4,500 USD.
    
    With the maximum amount of 256 KB RAM and colour graphics the total cost would hit $6,000 USD.
    A Model 5150 with a single floppy drive and monochrome monitor in the UK retailed at £1,736 GBP"
    Czyli komputery bez mozliwosci rozbudowy o HDD.
    
    LISA 1MB RAM ,Monitor , HDD, OS (Lisa OS, Xenix) w momencie premiery US$9,995
    Doprawdy bylo az takie drogie ?
    Nie biezmy porownania do Amigi i ST ktore powstaly lata swietllne pozniej a ceny od kilku lat zbijali chinczycy ;)
    
    Rok pozniej pojawil sie pierwszy Mac 128 w cenie US$2,495 , czyli mniej niz IBM z 16kB RAM za 2.880$
    
    https://www.dosdays.co.uk/computers/IBM%20PC%20(5150)/ibm5150.php
18. • 18:
       
      CommentAuthorPeri Noid
    • CommentTime24 May 2026 17:14 zmieniony

     
    No wiesz... 6000 a 10000 to jednak spora różnica. Na oko to tak +66%.
    Tak, wiem - więcej RAM, HDD... I co z tego?
19. • 19: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 17:26 zmieniony

     
    Pytasz jaka jest roznica miedzy komputerem z wieksza pamiecia RAM 1MB i HDD od komputera z 64kB i bez HDD ?
    Mniej wiecej taka jak miedzy Atari400 z magnetofonem a Atari FALCON ;)
    
    Do grania w pacmana w sumie zadna ;)
20. • 20:
       
      CommentAuthorPeri Noid
    • CommentTime24 May 2026 17:33

     
    Śmieszny jesteś :-) Miłego wieczoru!
21. • 21: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 18:21 zmieniony

     
    za późno się urodziłem bo poznać jasną stronę Apple ;)
    
    ps. no i nie w tym kraju :D
22. • 22: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 19:35 zmieniony

     
    Ale co ja tu pisze o macintoshu. AppleII z 64kB i 1 MHZ + 2 stacje dyskow bylo tansze, szybsze i lepiej oprogramowane niz wychwalany tu IBM 5150 z 8 bitowym 8088 zegarem 4.75MHz z 1 stacja dyskow + monitor z proteza w postaci nieudolnej kopi CP/M jako OS.
    Twardoglowi w IBM w 83' to zrozumieli i gdy dotarlo do nich ze w zasadzie juz stracili rynek komputerowy, postanowili ratowac co sie jeszcze da.
    Wiedzieli ze Apple ma ciagle problemy i traci miliony na walke z zalewem USA tandetnymi (a nawet niebespiecznymi ) ale tanimi kopiami AppleII z Azji, postanowili poswiecic IBM aby przynajmniej ratowac INTELA przy okazji niszczac amerykanski rynek.
    I dali chinczykom za darmo dokumentacje swojego "cudu techniki" aby ci go powielali w milionach egzemplarzy za cene miski ryzu, jedyne o co zadbali aby musieli kupowac procesory od Intela jako namiastke mikroprocesora.
    
    @zbyti uwazaj bo bedziesz wyklety ;)
    
    A tak swoja droga to ciekawe czy dzisiejsze pokolenie zbuduje sobie przynajnie take zle "Apple" aby przeciwstawic sie np. BigTechom ktroe juz przejely Internet a niedlugo ich odmuzdza za pomoca AI ?
23. • 23: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 19:50

     

    gregor2:

    @zbyti uwazaj bo bedziesz wyklety ;)
    

    
    
    rada spóźniona o wiele lat i wciąż nie jest na 100% pewne bym ją uwzględnił :D
24. • 24: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 20:00 zmieniony

     

    Peri Noid:

    "Apple nie chcial strzyc ludzi" brzmi jak oksymoron
    

    
    by nie było niedomówień, myślę tak samo - stąd moje zdumienie, a że wiem iż to co myślę nie jest z autopsji to czytam zdumiony ;)
25. • 25: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 20:01 zmieniony

     
    Widmo "roku 1984" nie zniknelo w 1984, ono tylko przeczekalo i znow wraca.
    https://youtu.be/VtvjbmoDx-I
26. • 26: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 20:03 zmieniony

     
    @gregor2 wiem, że Apple miało reklamę nawiązującą do 1984 ale to by nie był pierwszy raz jak ktoś zauważający problem z biegiem czasu sam stał się problemem ;)
27. • 27: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 20:09

     
    i by nie było, że zabieram głos totalnie z dupy, mam przeczytaną ->link<- na ile to jest wiarygodne nie wiem, ale od deski do deski :]
28. • 28: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 20:10 zmieniony

     
    @zbyti nikt cie nie zmusza do kupowania produktow z jablkiem , masz "wolny" wybor.
    Poczytaj ostatnie informacje np. o routerach od TP-Link czy tam innych "chinczykow"
    
    Zreszta tak naprawde ogdzies od 1985 w Apple nie ma ani Jobsa ani Wozniaka .
29. • 29: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 20:15

     
    to jest prawda, nikt mnie nie zmusza dlatego nic nigdy nie kupiłem, nawet w czasach gdy nie liczyłem (lub nie musiałem liczyć) się z pieniędzmi ;)
    
    dla mnie Linux to jest to co wniósł do Apple Woźniak :]
30. • 30: CommentAuthortebe
    • CommentTime24 May 2026 20:37

     
    ta nagonka ma też podłoże polityczne
31. • 31: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime24 May 2026 20:41 zmieniony

     
    @tebe odinstaluj Windowsa :]

    • Richard_Stallman_Belfort.jpg
      
      
      
      
32. • 32: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime24 May 2026 20:51 zmieniony

     

    ta nagonka ma też podłoże polityczne

    
    Prosze nie upolityczniac historii bo to sie z reguly zle konczy ;)
33. • 33:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime24 May 2026 21:44 zmieniony

     

    gregor2:

    LISA pojawila sie na rynku w styczniu 83
    czyli nie po,a przed PC XT (ktory to wreszcie mogl obslugiwac HDD 10MB).
    

    
    jak pewnie widziałeś po dacie BIOS, obsługa HDD w PC pojawiła się parę miesięcy przed wydaniem LISA (która zresztą nie miała wbudowanego HDD).
    
    
    

    gregor2:

    To ze nie byla ustawiona na czestotliwosc 8MHz wynikalo nie z technicznych mozliwosci, tylko z tego ze taki procesor w z bolem bo z bolem ale akceptowalnej (motorola byla w sumie monopolista moze i gorszym od Intela) cenie Motorola dostarczyla Apple w ostatniej chwili podczas produkcji.
    

    
    Motorola nie produkowała procesorów 5MHz, tylko 4, 8, 16MHz.
    Apple korzystało z 68000 8MHz, ale ze względu na swoje możliwości technologiczne napędzanej wolniejszym zegarem 5MHz.
    
    
    

    gregor2:

    A jesli tych informacji tech. ktore juz podalem jest malo to dodam ze LISA byla pierwszym komputerem w ktorym pojawil sie nowy format dyskietki 3.5' od SONY.
    

    
    żaden z przytoczonych nie pasuje do stwierdzeń "genialna konstrukcja" czy "zbyt wyprzedzała swój czas".
    Wsparcie HDD PC miał parę miesięcy wcześniej, taką samą rozdzielczość grafiki PC miał rok wcześniej. W PC też lepiej był rozwiązany dostęp do pamięci.
34. • 34:
       
      CommentAuthordely
    • CommentTime24 May 2026 22:11

     

    Twardoglowi w IBM w 83' to zrozumieli i gdy dotarlo do nich ze w zasadzie juz stracili rynek komputerowy, postanowili ratowac co sie jeszcze da.

    
    
    Co za bzdury. W latach 82/83 IBM miał ok. 80% rynku komputerów, 10 lat później dzięki konkurencji udział ten spadł do ok. 20%. Spadek oczywiście spory, ale nadal oznaczało to, że co piąty komputer sprzedawał właśnie IBM. No niezłe stracenie rynku, myślę że każdy przedsiębiorca chciałby mieć tak "stracony rynek", będąc nadal potentatem. Polecam poczytać np. "IBM: The Rise and Fall and Reinvention of a Global Icon" autorstwa Jamesa W. Cortada.
    
    

    A wynikalo to z tego ze Jobs wlasnie LISA zaszantazowal Motorole ze jesli nie zaczna obnizac mu ceny na 68k do uczciwego poziomu to on doprowadzi ich do bankructwa wybierajac do swojego komputera procesor od Hitachi

    
    
    Motorola ówcześnie mogła kupić Jobsa, całe Apple, ich rodziny wraz z psami, domami i sąsiadami. I pewnie by nawet tego nie odczuła. Ta firma była wtedy gigantem działającym m.in. w branży radiowej, wojskowej i telekomunikacyjnej. Jobs mógł ewentualnie nieco obniżyć ich prestiż na rynku procesorów, gdyby się okazało, że woli Japończyków i tyle. Nawet on by na taki srogi żart nie wpadł.
    
    Nie zrozum mnie źle, ale widzę że to już kolejny wątek, w którym popisujesz się znajomością historii rodem z halucynującego modelu językowego. Nie chcę Ci organizować czasu wolnego, bo to nieładnie, ale może lepiej przerzuć się na wędkarstwo. Względnie szachy.
35. • 35: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime25 May 2026 09:13 zmieniony

     

    jak pewnie widziałeś po dacie BIOS, obsługa HDD w PC pojawiła się parę miesięcy przed wydaniem LISA (która zresztą nie miała wbudowanego HDD).

    
    A co to jest na tym filmiku w 11 sek. ? Puszka sardynek ?
    https://youtu.be/OFJxFAyT7p8?t=11
    Moze i mam juz swoje lata, ale jeszcze nie skleroze.
    Czas juz konczyc te historie ;)
    W kazdym razie w 83 IBM podarowal chinczykom technologie komputera PC, otwierajac im nieograniczony dostep do amerykanskiego rynku. Przynajmniej jego spotkala kara bo mimo ze wykreowal jedyny sluszny komputer to nic na nim nie zarobil i finalnie swoj biznes PC oddal chinczykom.
    
    

    jak pewnie widziałeś po dacie BIOS, obsługa HDD w PC pojawiła się parę miesięcy przed wydaniem LISA

    
    W zalaczniku jest specyfikacja PC 5150 aktualizacja na 1984.
    Jesli tak znasz sie na PC to wiesz ze INT13 obsluguje tez HDD.
    Na stronie 5-64 jest dessasemblacja BIOS tego PC.
    Moze jestem slepy , ale pokaz mi gdzie tam jest obsluga HDD. Moze wogole znajdz mi w tym dokumencie cokolwiek co udowodnia twoje twierdzenie o obecnosci HDD w PC przed LISA
    
    https://ia601400.us.archive.org/12/items/IBMPCIBM5150TechnicalReference6322507APR84/IBM%20PC%20IBM_5150_Technical_Reference_6322507_APR84.pdf

    • Screenshot (633).png
      
      
      
      
    • LISA_HDD.jpg
      
      
      
      
36. • 36:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime25 May 2026 14:46

     
    dla mnie to inna gęstość :)
37. • 37: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime26 May 2026 10:59 zmieniony

     
    A i trzeba wyjasnic jeszcze jedno. LISA nie byla mikrokomputerem przeznaczonym dla odbiorcy domowego, nie nalezy jej takze mylic z tymi IBM 5150. Ona byla propozyca dla klijenta IBM ktory potrzebowal nie mikrokomputera a minikomputera a tu ceny IBM-ow to byly dziesitki tysiecy $.
    NASA zakupila najwieksza ilosc komp. LISA , juz wczesniej kupujac obok armii USA duze ilosci AppleII.
    
    AppleII byl nawet na wyposazeniu promu kosmicznego.
    AppleII byl duzo lepiej przygotowany na obsluge HDD mogl go w zasadzie obslugiwac od modelu AppleII+, a i wczasniejszy mozna bylo uaktualnic, dodajac ROM i rozbudowaujac w razie potrzeby RAM.
    Apple2 w ogole bylo duzo latwiejsze w rozbudowie od IBM-a.
    A jeszcze jedno pierwsza specyfikacja PC XT ta dla "chinczykow" to byly dwa komputery jeden z max RAM 64 i dugi 256k, nie jak sie powszechnie uwaza 640k, mozna to sobie sprawdzic w specyfikacji jesli sie rozumie takze "inne gestosci" plus dodana obsluga HDD ;)
38. • 38:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime26 May 2026 12:47 zmieniony

     
    Podsumowując, "genialna konstrukcja" czy "niestety zbyt wyprzedzała swój czas" LISA polegała na tym że:
    - LISA 1 i LISA 2 nie miały wbudowanego dysku (dopiero LISA 2/10 go miała);
    - LISA miała wsparcie HDD od 1983, podczas gdy PCty od BIOS wydanego 10/27/1982;
    - LISA miała taki sam tryb graficzny jak PCtowa karta Hercules wydana rok wcześniej;
    - LISA miała jedynie wolną pamięć współdzieloną z grafiką, podczas gdy PCty miały własną szybką pamięć, oraz drugą współdzieloną z grafiką;
    - LISA wspierała 2MB RAM, (bo 68000 tyle wspierał), PC: 1MB (bo x86 tyle wspierał).
    
    
    W/g mnie nie sprzęt (bo tu nie było szału), ale system operacyjny obsługiwany myszą był ważnym wyróżnikiem.
39. • 39: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime26 May 2026 13:28 zmieniony

     
    ???
40. • 40: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime26 May 2026 13:47 zmieniony

     
    A wracajac do historii Atari.
    To moze warto najpierw opisac co stalo sie w roku 83 kiedy to IBM wolal oddac zachodni rynek chinczykom niz przyznac sie do porazki i wziasc do uczciwej konkurencji.
    W 83 stalo sie jasne ze komputery "za miske ryzu" zdominuja rynek, i wczesniej czy pozniej amerykanskie firmy beda przegrane. Zwlaszcza ze nawet Microsoft ktory swoj pierwszy milion zarobil dzieki AppleII zaczal chinczykom sprzedawac licencje na BASIC co znacznie np. utrudnilo Apple walke z przemytem nielegalnych klonow AppleII.
    Od teraz chinczycy mogli calkiem legalnie kopiowac grzyba do IBM jedynie musieli sie zaopatrywac w czesci kontrolowane przez INTELA i sprzedawac praktycznie wszedzie z USA i Europa zachodzina wlacznie i nie musieli juz przemycac niczym dilerzy narkotykowi komputerow.
    
    W takiej to sytuacji Tramiel nabyl upadajace Atari i postanowil przynajmniej na nim zarobic poki jest to mozliwe i walczyc jak dlugo sie da.
    A reszte historii opowiem jesli bedzie zainteresowanie, nie tylko ze storny trola... ;)
    
    Taka sytuacja spowodowala ze to co sie stalo pozniej nalezy rozumiec raczej jako walke o przetrwanie np. Commodore i Atari , a w pewnym sensie i Apple a nie budowanie dlugotrawego sukcesu.
    
    To juz wlasciwie byl koniec takiego przyjaznego biznesu zapoczatkowanego w latach 70 , a zaczela sie brutalna wojna o przetrwanie. Na poczatek wieksze ryby zaczely zjadac mniejsze...
    
    https://youtu.be/RFjGq55BglM
41. • 41:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime26 May 2026 14:03 zmieniony

     
    "bajdurzenie" powiadasz?
    
    - LISA 1 i LISA 2 nie miały wbudowanego dysku (dopiero LISA 2/10 go miała);
    "LISA 1: Released January 19, 1983"
    "LISA 2: Released January , 1984"
    
    "Lisa 1's have two Apple designed and manufactured 5.25" double sided 860KB floppy drives called Twiggies."
    "Although a stock Lisa 2 does not have an internal hard drive, a third-party hard drive may be installed internally."
    "A stock Lisa 2/10 has an internal 10MB Widget hard drive, which sits where the upper Twiggy drive sat on a Lisa 1"
    "The Lisa 2 line of products included the Lisa 2/5 which consisted of a Lisa 2 bundled with an external ProFile hard drive (5 megabyte capacity) or Lisa 2/10 with external ProFile hard drive (10 megabyte capacity)"
    "Late in 1984, the Lisa 2/10 spun off another variation that incorporated an internal 10 MB hard drive (Widget Drive), a modified motherboard removing the parallel port and internal cards, with upgraded power supply, along with the standard configuration of 1 MB of RAM."
    
    
    - LISA miała wsparcie HDD od 1983, podczas gdy PCty od BIOS wydanego 10/27/1982;
    "LISA 1: Released January 19, 1983"
    "IBM 5150 Released 12 august 1981"
    "So at this time, someone with a 10/27/82 BIOS equipped IBM 5150 could fit an XT-class hard disk controller, a hard drive, and run DOS 2"
    
    
    - LISA miała taki sam tryb graficzny jak PCtowa karta Hercules wydana rok wcześniej;
    "LISA 1: Released January 19, 1983" / " 720 × 364 rectangular pixels"
    "Hercules: Release date 1982" / "720 × 348 graphics mode"
    
    
    - LISA miała jedynie wolną pamięć współdzieloną z grafiką, podczas gdy PCty miały własną szybką pamięć, oraz drugą współdzieloną z grafiką;
    "Lisa: the DRAM available in 1983 was not fast enough to support simultaneous access at the CPU's clock speed, the system alternates 8 bus cycles for the CPU and 8 bus cycles for the video circuitry"
    
    
    - LISA wspierała 2MB RAM, (bo 68000 tyle wspierał), PC: 1MB (bo x86 tyle wspierał).
    68000: 24 linie adresowe (16MB RAM)
    8086: 20 linii adresowych (1MB RAM)
    
    
    Jeszcze cena:
    "The Lisa was first introduced in January 19, 1983 at a cost of $9,995 US"
    "The PC 5150’s launch price of $1,565 US "
    
    
    Jak dla mnie obu komputerom daleko do "genialna konstrukcja" / "niestety zbyt wyprzedzała swój czas".
42. • 42:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime26 May 2026 14:28

     
    A reszte historii opowiem jesli bedzie zainteresowanie, nie tylko ze storny trola...

    
    
    dwie sprawy:
    1) to o czym piszę bazuje na faktycznych danych ze stron o Apple czy PC;
    2) jeszcze jedna personalna wycieczka i będę zmuszony dać Tobie czasowego bana.
43. • 43: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime26 May 2026 16:20 zmieniony

     

    - LISA wspierała 2MB RAM, (bo 68000 tyle wspierał), PC: 1MB (bo x86 tyle wspierał).
    68000: 24 linie adresowe (16MB RAM)

    
    
    Gdzie jak gdzie ale na forum atari nie spodziealem sie przeczytac tylu bredni w jednym zdaniu
    Motorola 68000 miala 23 linie adresowe , nie 24 to po pierwsze A23..A1
    wiec MC68000 wspieral 8M worda 16b itowych, albo inaczej 16MB RAM.
    Podobny mechanizm oszczedzania zastosowano pozniej w ARM ;)
    
    

    2) jeszcze jedna personalna wycieczka i będę zmuszony dać Tobie czasowego bana.

    
    To daj bo i tak jestes juz nudny ;)
44. • 44:
       
      CommentAuthorKaz
    • CommentTime26 May 2026 16:58

     
    Gregor2 - naprawdę, wyzywanie admina od troli, i to jeszcze w sytuacji, gdy rzucasz dość swobodnie twierdzenia kontrowersyjne i nie poparte źródłami, a jedynie Twoją interpretacją świata, a rozmówca przytacza ci cytaty ze źródeł z epoki i spokojnie dyskutuje... To aż się przypomina powiedzonko de Talleyranda "To gorzej niż zbrodnia – to błąd" :)
    
    Każdą dyskusję można prowadzić spokojnie i rzeczowo, polecam. Jak chcesz kogoś przekonać do swoich wypowiedzi to lepiej Ci pójdzie jak będziesz je podpierał rzeczowymi argumentami, a nie agresją w stosunku do oponentów czy dyskutantów.
    
    

    gregor2:

    Motorola 68000 miala 23 linie adresowe , nie 24 to po pierwsze A23..A1

    
    
    Sygnały UDS/LDS pełnią dokładnie taką samą rolę, jak brakująca linia A0, dlatego w uproszczeniu mówi się o 24 liniach. Znajdziesz tak to opisane wszędzie, gdzie się _ogólnie_ opisuje ten procesor, bez wdawania się w szczegóły. Przyczepianie się do takiej rzeczy, gdy się dyskutuje o innowacyjności czy "genialności" sprzętu i ogólnych jego parametrach to jakby się czepić, że nie ma firmy Apple tylko Apple Inc. w dyskusji o historii tej firmy.
45. • 45: CommentAuthorgregor2
    • CommentTime26 May 2026 21:19 zmieniony

     
    Przeciez to trol dajesz mu pod nos dokumentacje a on udaje glupiego.
    Do tego probuje zastraszac bo ma wladze i mnie zbanuje...
    
    68k mial wszystkie opcody wyrownane do 16 bitow, nawet jak dana byla jedno bajtowa to czytal 16 bitow. Zreszta najwiecej cykli w tym procesorze schodzilo na wyliczanie adresow, to dlatego niektore instrukcje wykonywal w takiej samej ilosci cykli jak 6502 robil to programowo.
    I przy danych 16 bitowych pracowal niemal identycznie jak 6502, a przy 8 bitowych wymiekal w przedbiegach , a 65c02 przy tym samymy zegarze go masakrowal.
    Zobacz zalacznik instrukcja ktora mogla zajac 16 bitow ,gora 24 bity przy 16 bitowych opcode, zajmuje 4 bajty.
    
    Na szczescie Intel byl jeszcze wolniejszy ;)
    
    I wlasnie dlatego 65816 go miazdzyl juz nie tylko w operacjach 8 bitowych, ale i 16-bitowych.
    
    Te sygnaly byly aby zachowac kompatybilnosc z 8 bitowymi ukladami i/O i w przypadku RAM byly bezuzyteczne.
    Tak wiec 68k pobieral dane zawsze 16 bitowo lub wielokrotnosc 16 bitow, przez co to podobne programy nie dosc ze dzialaly wolniej niz na 65c816 to jeszcze z zasady potrzebowaly wiecej pamieci.

    • Screenshot (634).png
      
      
      
      
46. • 46: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime26 May 2026 23:46 zmieniony

     
    przez to, że interesowałem się Psionem (szachy) zawędrowałem na Sinclair QL i znalazłem tam takie cudo: Motorola 68008.
    
    więc to tak nie do końca czarno-białe z tym 6502 i, że przy tym samym zegarze (co chyba nie było aż tak proste, to zwiększanie taktowania 6502, chociaż 65c02 to w tych profesjonalnych automatach szachowych już ładnie kręcili).
    
    nie upraszajmy, mam czas wejść w detale :)
    
    ps. by być mniej enigmatycznym, Z80 też trzeba było puszczać 4x szybciej od 6502, ale są rzeczy które sprawiają, że 6502 zadziała "szybciej" (branche) a są algorytmy gdzie bogatszy w rejestry Z80 będzie realizował je szybciej. myślę, że może być dość analogicznie z rejestrami i motorolą.
47. • 47:
       
      CommentAuthorKaz
    • CommentTime27 May 2026 09:25

     

    gr4egor2:

    Przeciez to trol dajesz mu pod nos dokumentacje a on udaje glupiego. Do tego probuje zastraszac bo ma wladze i mnie zbanuje...

    
    
    Jeżeli nie pamiętasz, za co groził Ci ban, albo przeinaczasz dla wygody to przytoczę: "jeszcze jedna personalna wycieczka i będę zmuszony dać Tobie czasowego bana." I każdy zdrowo myślący człowiek się z takim podejściem zgodzi. Bo można się nie zgadzać z czyimś poglądem albo wytknąć mu błąd, ale nie trzeba przy tym go obrażać. Przestań atakować rozmówców i ubliżać im, bo nie chcemy takich dyskusji. Dopóki ograniczysz się do atakowania twierdzeń, a nie osoby, będzie ok. Na razie ja wyręczę Cypriana i daję Ci czasowego bana. Jako admini "nie straszymy, bo mamy władzę", tylko "ostrzegamy, bo mamy możliwość wpływu na jakość dyskusji". Ty ewidentnie uważasz, że możesz obrażać rozmówców, jeśli według Ciebie masz rację, a ktoś nie. No to ja i inni tak nie uważamy. To, czy masz rację to kwestia dyskusyjna, bo czasem pewnie masz, czasem nie masz. Ale zgody na obrażanie nie masz.
48. • 48:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime27 May 2026 17:46 zmieniony

     

    gregor2:

    przeciez to trol dajesz mu pod nos dokumentacje a on udaje glupiego.

    
    personalne wycieczki są niepotrzebne, skutkują jedynie banem.
    
    
    

    gregor2:

    dajesz mu pod nos dokumentacje

    
    być może szukasz w złym miejscu, być może trzeba rzucić też okiem w BIOS kontrolerów dysków:
    "So at this time, someone with a 10/27/82 BIOS equipped IBM 5150 could fit an XT-class hard disk controller, a hard drive, and run DOS 2"
    
    
    Z tego co widzę w sieci, to IBM 5150 był pierwszym PCtem z wbudowanym dyskiem, w LISA wbudowany HDD pojawił się rok później:
    - 1983: IBM 5150
    "In March of 1983, the world changed. Where there was once nothing, now there was something: the first IBM Personal Computer with a built-in hard drive. It cost around $1,500 (around $4,000 by today’s standards), so these hard drives weren’t cheap, nor were they readily available."
    
    - 1984 LISA 2/10:
    "Late in 1984, the Lisa 2/10 spun off another variation that incorporated an internal 10 MB hard drive (Widget Drive), a modified motherboard removing the parallel port and internal cards, with upgraded power supply, along with the standard configuration of 1 MB of RAM."
    
    
    

    Cyprian:

    68000: 24 linie adresowe (16MB RAM)

    
    

    gregor2:

    Gdzie jak gdzie ale na forum atari nie spodziealem sie przeczytac tylu bredni w jednym zdaniu

    
    
    Nie nazwałbym tego brednią, tylko skrótem myślowym. Pierwotnie napisałem "24 bity adresowe" (bo tyle wymagane jest dla 16MB), ale zmieniłem bo tu też ktoś mógłby się przyczepić, ze względu na 32bitowe rejestry adresowe.
    Tak jak słusznie Kaz zwrócił uwagę, 68000 zamiast A0 ma linie UDS i LDS. Czyli łącznie nie 23 czy 24 ale 25 linii do adresowania pamięci, bo A1-A23 oraz UDS i LDS.
    
    
    Jeśli chodzio procesory Motoroli to chętnie wymienię wiedzę, bo to akurat mój konik. Mam też skromny (ale udokumentowany) wkład w poprawę prac emulatorów Hatari oraz Steem.
    
    
    
    

    gregor2:

    A reszte historii opowiem jesli bedzie zainteresowanie, nie tylko ze storny trola... ;)

    
    Opowiedz w wolnej chwili, chętnie przeczytamy Twoją wersję. Ale wiesz, dzięki google każdy ma możliwość w krótkim czasie sprawdzić wiarygodność wpisów, więc bądź gotów na komentarze.
49. • 49: CommentAuthorzbyti
    • CommentTime27 May 2026 18:55 zmieniony

     
    jestem zainteresowany dyskusją, zwłaszcza M68000 Vs 65816 - byle by to były wnioski własne a nie AI SLop.
    
    w książce `Game Engine Black Book: Wolfenstein 3D` jest ciekawy wykres gdzie A500 < Megadrive < SNES < NeoGeo < 386DX w MIPS.
    
    nie doczytałem jak to zliczono czy razem z PPU, bo historycznie to SEGA zawsze chwaliła się szybszym CPU w swojej konsoli.
    
    może mi to ktoś tu rozgryzie ;)
    
    ja osobiście lubię 65816, nawet coś tam na nim dłubię, ale to, że pamięć mam w kawałkach po 64KB to masakra, chociaż Intel w Wonderswan ma tak samo... Wygląda, że wtedy 64KB nikogo nie dziwiło zbyt mocno i zapewnie nie postrzegano tego jako znaczącego ograniczenia.
50. • 50:
       
      CommentAuthorCyprian
    • CommentTime27 May 2026 21:31

     
    od porównania lepszy 68020 bo jest z podobnego roku co 65816. 68000 jest 6 lat starszy.
    
    tak na szybko, widzę parę kluczowych różnic:
    - szyna danych:
    65816: 8bit vs 68k 8/16/32bit (32bit od 68020);
    
    - ilość rejestrów i ich szerokość:
    68k ma dużo 32bitowych, 65816 ma mało 16bitowych;
    
    - architektura: Load-store vs Register-memory.
    68k może dokonywać operacji bezpośrednio na pamięci, 65816 w większości wypadków wymaga użycia rejestrów.
    
    Przykład przeniesienia 2 bajtów:
    
    65816::
    LDA $2000
    STA $2002
    
    68k:
    move.w $2000,$2002
    albo inne:
    move.w (A0),(A1)
    move.w (A0)+,(A1)+
    move.w -(A0),-(A1)
    move.w (A0)+,-(A1)
    move.w -(A0),(A1)+
    
    65816 ma co prawda instrukcje do przenoszenia bloków pamięci "MVN"/"MVP", ale wymagają one użycia rejestrów A/X/Y
    
    - ochrona pamięci:
    68k rozróżnia kod na użytkownika i administratora, co wpływa na możliwość ochrony pewnych obszarów pamięci przed dostępem/zmianą. 68000 ma podstawową ochronę, 68020 i nowsze rozbudowaną.